2020 | Vooruitblik op mijn wandeljaar

En toen was het 2020. Een nieuw wandeljaar is aangebroken. Wat zijn mijn plannen?

Nederland
In 2020 wandel ik verder op het Marskramerpad, het Noardlike Fryske Wâlden Streekpad en het Pieterpad en wellicht dat ik dit jaar het Salland Pad afrond. Daarnaast is het plan om aan een nieuw pad te beginnen: het Graafschapspad in de Achterhoek. Het boekje is al binnen.

Ook mogen de eendaagse routes niet ontbreken. Zo heb ik mijn zinnen gezet op het Kromme Rijnpad. Een paar jaar geleden heb ik een stukje van dit pad gewandeld. De 29 km lange route loopt van Wijk bij Duurstede, langs de Kromme Rijn, naar Utrecht. Een mooie route die naar meer smaakte en de 29 km zijn goed te doen in een dag. Misschien dat het er dan toch dit jaar van komt. Uiteraard zal ik ook dit jaar de nodige Groene Wissels en Trage Tochten wandelen. Ze bevallen over het algemeen zeer goed. Ook sluit ik een NS-wandeling of een Klompenpad niet uit.

Zwitserland
Voor de zomer staat er een wandelvakantie in Zwitserland gepland. De plannen liggen nog niet vast maar wandelen bij Grindelwald in het kanton Bern staat in ieder geval op de planning. Ik kom van kinds af aan in dit land en ken met name het Wallis goed. In de regio Grindelwald heb ik een aantal jaren geleden gewandeld. Dat beviel goed en daarom staan er nu weer een paar dagen in dit gebied op het programma.

Tips?
Heel wat plannen voor 2020 dus. Natuurlijk sta ik ook open voor andere interessante wandeltips in Nederland. Dus is er een Groene Wissel, een Trage Tocht, een NS-wandeling, een Klompenpad of andere eendaagse wandelroute die ik zeker moet lopen, laat het me weten. Ook tips voor eendaagse wandelingen in Zwitserland zijn welkom. Welke wandelingen in dit prachtige land zijn echt de moeite waard?

Noardlike Fryske Wâlden etappe 3: Feanwâlden – Damwâld

Route: Noardlike Fryske Wâlden (Streekpad 20)
Afstand: 10 km
Start: Station Feanwâlden
Eind: Haadwei, Damwâld

De geelrode markering van het streekpad in het Bûtefjild

Op 12 april 2018 opent weerman Gerrit Hiemstra Frieslands nieuwste streekpad: Noardlike Fryske Wâlden. Zoals de naam al zegt, loopt deze 165 km lange rondwandeling door de noordelijke Friese Wouden, de noordoosthoek van Friesland. Deze streek staat bekend om het coulisselandschap: kleinschalig boerenland omzoomd door houtwallen en elzensingels. Het is aangewezen als Nationaal Landschap. Wandelaars Jaap en Anneke Jongejan zijn de initiatiefnemers van de route. Op Wandelnet staat het volgende: “Ze combineerden onverharde paden, klinkerwegen en dorpsommetjes tot een prachtige route door een gebied dat wel ‘het best bewaarde geheim van Friesland’ wordt genoemd.”

Toen we de vorige etappe liepen van het streekpad Noardlike Fryske Wâlden was het augustus en volop zomer. Nu is het eind november en een stuk kouder. Aan de bomen hangen nog enkele blaadjes, de ganzen verzamelen zich en de zon staat laag. Mijn medewandelaar wilde niet al te ver lopen, dus vandaag staat er een korte etappe op het programma.

Novemberlicht levert mooie plaatjes op

Vanaf station Feanwâlden zoeken we het punt op waar ik vorige keer de route heb verlaten. Door een klaphek komen we in een modderig weiland. De zon breekt door en de wereld ziet er meteen een stuk mooier uit. We lopen door natuurgebied het Bûtefjild richting moerasgebied Het Houtwiel. Het weiland is overgegaan in een fietspad en vanaf de verschillende bruggetjes hebben we een mooi uitzicht over het water aan beide kanten van de weg. Het riet met de zon levert mooie plaatjes op.

Bûtefjild

Dan komen we uit op de Goddeloaze Singel. In het boekje lees ik dat deze singel deel uitmaakt van een eeuwenoud kloosterpad. Het was de verbindingsroute naar het cisterciënzer klooster Klaarkamp bij Rinsumageest. Aan deze singel staat het vroegere ‘Goddeloos Tolhuis’. Op deze ongure plek schijnen vreemde zaken gebeurd te zijn. Zo zou er een visser zijn gevonden met zijn hoofd achterstevoren op zijn romp, omdat hij zijn hele leven alleen maar had gevloekt.

Het heet niet voor niets ‘goddeloos’

Wij merken niets van dit alles en zien enkel een vredig landschap, waar het op deze zondagochtend heerlijk rustig is. We laten het Tolhuis voor wat het is en gaan richting Broeksterwâld. Over het terrein van een hoveniersbedrijf komen we op een onverhard pad. Op een groot bord staat ‘Teatertún’. We weten niet goed wat we ons daarbij moeten voorstellen en nemen een kijkje.

Een teatertún

Bovenaan de trap blijken we op het bovenste bankje van een stenen tribune te staan. Voor ons zien we een natuurlijk podium en daarachter een mooi aangelegde tuin met een vijver, een boot en zelfs een eilandje. Verrast door dit onverwachte openluchttheater lopen we een rondje door de tuin en besluiten op een picknickbankje onze lunch te eten.

Een openluchttheater en een tuin

Na de lunch is Damwâld niet ver meer. Via zogenaamde halepaden lopen we de laatste kilometers. Halepaden zijn oude verbindingsroutes over andermans erf om zo snel mogelijk bij de kerk, de school of de winkel te komen. Veel van dit soort paden zijn verdwenen door woningbouw of ruilverkaveling. Gelukkig heeft men een deel van de halepaden weer hersteld via de Haleroute in en om Damwâld. Op informatiepanelen kun je meer lezen over de geschiedenis van deze paden

De Halerûte in en om Damwâld

Op de Haadwei in Damwâld staat de auto. De Halerûte gaat verder door richting Westergeast. Die route volg ik volgende keer, in waarschijnlijk weer een ander jaargetijde.

Het eindpunt van deze etappe

Benieuwd naar de andere etappes van het streekpad Noardlike Fryske Wâlden? Hier vind je de verhalen over de etappes tot nu toe.

Noardlike Fryske Wâlden etappe 2: Gytsjerk – Feanwâlden

Route: Noardlike Fryske Wâlden (Streekpad 20)
Afstand: 18 km
Start: Nieuwe Straatweg, Gytsjerk
Eind: Station Feanwâlden

Indrukwekkende wolkenluchten boven Oer de Wiel

Op 12 april 2018 opent weerman Gerrit Hiemstra Frieslands nieuwste streekpad: Noardlike Fryske Wâlden. Zoals de naam al zegt, loopt deze 165 km lange rondwandeling door de noordelijke Friese Wouden, de noordoosthoek van Friesland. Deze streek staat bekend om het coulisselandschap: kleinschalig boerenland omzoomd door houtwallen en elzensingels. Het is aangewezen als Nationaal Landschap. Wandelaars Jaap en Anneke Jongejan zijn de initiatiefnemers van de route. Op Wandelnet staat het volgende: “Ze combineerden onverharde paden, klinkerwegen en dorpsommetjes tot een prachtige route door een gebied dat wel ‘het best bewaarde geheim van Friesland’ wordt genoemd.”

Veel springbalsemien onderweg

Een half jaar geleden liepen we de eerste etappe van het streekpad Noardlike Fryske Wâlden. Het was verrassend mooi en we waren het er over eens dat we snel de tweede etappe moesten lopen. Heel snel is het niet geworden, maar op een zonnige dag tussen regenachtige dagen in augustus stappen we in Gytsjerk uit de auto voor de tweede etappe. Over de Canterlandseweg lopen we al snel het dorp uit en lopen dwars door de weilanden in noordelijke richting. Een mountainbiker haalt ons in, groet en rijdt door in een zigzaggende lijn. Al die kuilen en hoge graspollen rijden niet al te prettig. Dan komt Oentsjerk in zicht.

Volgens de kaart zou hier een koffiegelegenheid zijn, maar het café blijkt gesloten i.v.m. zomervakantie. Ook Stania State – vroeger een landhuis met landgoed van Friese adellijke families, nu een mooi gelegen restaurant, conferentiecentrum en trouwlocatie – is dicht. Jammer, want we hadden op deze mooie plek best een kopje koffie willen drinken. We lopen door de Engelse landschapstuinen en door het bos richting Griekenland en Turkije.

Stania State is helaas dicht

Een aparte naam voor een klein bos dat ooit in het bezit was van de familie Van Sminia. Met de opbrengst van Griekse en Turkse staatsobligaties kochten zij dit gebied. Op dit moment zijn de bosjes in het bezit van het Fryske Gea. Via het dorpje Readtsjerk komen we uit bij het natuurgebied Oer de Wiel.

We klimmen over het hek, zoals de route aangeeft en bevinden ons in uitgestrekte weilanden. Rechts van ons zien we water. Meerkoeten en waterhoentjes dobberen er op hun gemakje. Er is geen mens te bekennen. Enthousiast door het uitzicht volgen we het water, klimmen over nog veel meer hekken en lopen te midden van schapen die zich weinig van ons aantrekken. Dan wordt het tijd voor de lunch.

We klimmen over meerdere hekken

In dit natuurgebied zijn weinig bankjes, dus eten we zittend in het gras met uitzicht op het water onze broodjes. De indrukwekkende wolkenluchten maken het plaatje compleet. Erg mooi! Als we verder lopen zien we na 10 minuten een bankje (het lijkt wel een wetmatigheid). Aan de rand van het weiland staat een kunstwerk van Nynke Rixt Jukema, dat tevens een verhoogd bankje is. Het kijkt uit over het water en was een mooie lunchplek geweest.

Dit was een mooi lunchbankje geweest

Na een paar kilometer komen we bij een weg, waar we de route verlaten. Het natuurgebied en de route gaan aan de overkant van de weg verder. Daar lopen we volgende keer, besluiten we. Hopelijk niet pas over een half jaar. Over de weg lopen we terug naar het station van Feanwâlden, waar we die ochtend de tweede auto hadden geparkeerd. Het Noardlike Fryske Wâlden pad is nog steeds zeer de moeite waard.

Benieuwd naar de andere etappes van het streekpad Noardlike Fryske Wâlden? Hier vind je de verhalen over de etappes tot nu toe.

Noardlike Fryske Wâlden etappe 1: Burgum – Gytsjerk

Route: Noardlike Fryske Wâlden (Streekpad 20)
Afstand: 21 km
Start: Markt, Burgum
Eind: Nieuwe Straatweg, Gytsjerk

Op 12 april 2018 opent weerman Gerrit Hiemstra Frieslands nieuwste streekpad: Noardlike Fryske Wâlden. Zoals de naam al zegt, loopt deze 165 km lange rondwandeling door de noordelijke Friese Wouden, de noordoosthoek van Friesland. Deze streek staat bekend om het coulisselandschap: kleinschalig boerenland omzoomd door houtwallen en elzensingels. Het is aangewezen als Nationaal Landschap. Wandelaars Jaap en Anneke Jongejan zijn de initiatiefnemers van de route. Op Wandelnet staat het volgende: “Ze combineerden onverharde paden, klinkerwegen en dorpsommetjes tot een prachtige route door een gebied dat wel ‘het best bewaarde geheim van Friesland’ wordt genoemd.”

Veel elzensingels …

Dit klinkt heel aantrekkelijk. Op een zonovergoten zondag in februari besluiten we eens een kijkje te nemen in de Noardlike Fryske Wâlden. We starten onze etappe in Burgum, een groot dorp van meer dan 10.000 inwoners. Ik kende de plaats enkel van de ‘stinkfabriek’ waar slachtafval verwerkt wordt tot allerlei producten. Na deze zondag heb ik mijn beeld moeten bijstellen. De plaats ligt er mooi bij in het voorjaarszonnetje. Over brede straten met hoge bomen en mooie huizen lopen we richting de Kruiskerk. Een bord wijst ons daar op het kloosterpad uit 1453 dat vanuit Dokkum langs Burgum naar Smalle Ee loopt. De 40 km lange route voert langs plaatsen waar ooit monniken en/of nonnen woonden of werkten. Een wandelidee voor een andere keer.

De Kruiskerk in Burgum

Via een smalle weg lopen we Burgum uit en slaan dan af naar wat lijkt een toegang tot een boerderij. De route leidt ons echter via elzensingels langs de boerderijen en we maken een verrassend mooie lus. En zo volgen er meer. Door bosjes, over verharde en onverharde weggetjes lopen we via Noordburgum richting Quatrebras. Het buurtschap bij een groot kruispunt is bekend van de grote discotheek die hier al tientallen jaren zit. Bij gebrek aan bankje besluiten we langs de weg op de stoeprand ons broodje op te eten. De zon schijnt fel in ons gezicht, achter ons razen de auto’s langs. Een wat minder fijn stuk om langs te wandelen, maar waarschijnlijk hadden de routemakers weinig andere keus.

Na Quatrebras steken we de Centrale As over, de nieuwe doorgaande weg van de N31 bij Drachten naar Holwerd. We slaan af richting Feanwâldsterwâl, waar volgens het boekje tussen begin- en eindpunt het enige kopje koffie op deze etappe te vinden is. We worden niet teleurgesteld. Schitterend gelegen aan een vaart met knotwilgen vinden we It Dûke Lûk, een klein hotel-café dat ook kano’s en bootjes verhuurt. We zijn de enige gasten en genieten in het zonnetje op het terras van onze cappuccino met appeltaart.

Feanwâldsterwâl met aan de vaart It Dûke Lûk

Als we de route verder volgen, begrijpen we de bootjesverhuur wat beter. In het natuurgebied Bûtenfjild ten noorden van Feanwâldsterwâl – hier is na 1750 veel veen afgegraven – zijn slootjes en vaarten te over. Hier moeten we nog maar eens terugkomen met onze vouwkano! Maar te voet is dit gebied niet minder mooi. Knotwilgen, rietkragen en ganzen in overvloed. En ook mensen. Liepen we tot nu toe praktisch alleen over de paden, nu moeten we regelmatig uitwijken voor fietsers en wandelaars. Het mooie weer drijft de mensen naar buiten.

Het Bûtenfjild boven Feanwâldsterwâl

Stuk voor stuk groeten de tegenliggers ons. Standaard in het Fries. Een oude dame die naast haar fiets loopt, wordt door veel mensen vriendelijk aangesproken: “Wat nou, is de fiets kapot?”. Het smalle fietspad en de vele tegenliggers blijken de oorzaak te zijn van haar gedwongen wandeling. Ze moet nog een eindje, maar heeft op deze manier wel veel aanspraak. Ik geloof niet dat ze het heel erg vindt. Bij het uitzichtpunt blijk je ook een aantal rondwandelingen in dit gebied te kunnen maken. Sommige door met het trekpontje de vaart over te steken. Wij hebben nog 6 km voor de boeg en lopen door. Maar wel met de gedachte om hier nog eens terug te komen. Al dan niet te voet.

Het Bûtenfjild met trekpontje aan de rechteroever

Langs een aantal meertjes (de Bouwepet) komen we uit bij het Geologisch Monument. Jan Faber uit Gytsjerk heeft hier zo’n 100.000 zwerfstenen uit de omgeving verzameld. Deze stenen zijn in de laatste ijstijd hier terecht gekomen en met de ruilverkaveling Tysjerksteradiel weer aan de oppervlakte gekomen. De stenen liggen in de vorm van de kaart van Scandinavië (schaal 1:100.000). Gesteenten waarvan de herkomst bekend is, liggen daar waar ze vandaan komen. Je kunt ook over de Scandinavische landen heenlopen. Twee meisjes zijn in Noord-Noorwegen aan het spelen. Wij houden het bij Zweden en vervolgen na noordelijk Lapland onze weg.

Geologisch Monument
Geologisch monument

Via onverharde weggetjes lopen we via Mûnein naar ons eindpunt Gytsjerk. Een bord in een tuin met de tekst “It is hjir tritich bliksem” laat ons niet vergeten dat we in Friesland zijn. Het zonnetje staat laag maar schijnt nog even fel. Het heeft vandaag het prachtige landschap nog eens extra uitgelicht. De etappe was goed gemarkeerd en ging veelal over weggetjes met weinig verkeer en onverharde paden. De makers hebben echt hun best gedaan om er een aantrekkelijke tocht van te maken. Ik ben overstag en wil meer zien van die Noardlike Fryske Wâlden. Volgende keer naar Damwâld.

30 km per uur in Gytsjerk

Benieuwd naar de andere etappes van het streekpad Noardlike Fryske Wâlden? Hier vind je de verhalen over de etappes tot nu toe.