Groene Wissel Texel Oudeschild: wandelen tussen de tuunwallen

Route: Groene Wissel Texel Oudeschild: Waddenzeedijk en Hoge Berg
Afstand: 13 km
Start: Kruising Redoute en Schansweg bij Oudeschild
Eind: Kruising Redoute en Schansweg bij Oudeschild

Duidelijk Texel

We zijn een dagje op Texel en wat is een betere manier om het eiland te verkennen dan te voet? We zijn op bezoek bij een kampeerder op een camping bij Oudeschild. Vanaf de camping is het niet ver naar de Groene Wissel Oudeschild. We laten de caravan voor wat hij is en lopen bij Hollandse luchten met zijn drieën en een hond richting de Waddenzeedijk. Hier pikken we na een kilometer de route op.

Waddenzeedijk

Vanaf de dijk zien we aanvankelijk de zee niet. Er zijn werkzaamheden om het duingebied te verbreden. Helmgras en wat dies meer zij, wordt aangeplant. Je ziet dat het mooi wordt. Na een tijdje komt de zee in zicht. Bij een stralend zonnetje lopen we over de lange rechte dijk. Witte schapen vormen een duidelijk contrast met het groene gras en de blauwe lucht. Het water schittert in de zon, heerlijk!

Werkzaamheden langs de kust

In de verte zien we Oudeschild al liggen. De route leidt ons langs twee kerken, door pittoreske straatjes, langs een molen en natuurlijk de haven waar meerdere schepen afgemeerd zijn. Oudeschild is de thuishaven van de Texelse vissersvloot en we zien ook enkele vissersboten liggen.

Oudeschild

Hoewel de boot naar Texel half leeg was, is het hier redelijk druk. De toeristen lijken zich in deze haven te verzamelen. Op de trappen, de bankjes en de kade zitten mensen met een kopje koffie, uitkijkend over het water, genietend van het zonnetje. Ik geef ze geen ongelijk!

Haven Oudeschild

De route loopt verder richting de jachthaven, waar slechts enkele boten liggen. Het seizoen is duidelijk nog niet begonnen. Een houten wegwijzer geeft de afstand aan naar UNESCO Werelderfgoed zoals de Dolomieten (862 km), de Grand Canyon (8395 km) en de Galapagos eilanden (10.448 km). Ook de Waddenzee is UNESCO Werelderfgoed, slechts 0,1 km van ons verwijderd.

UNESCO Werelderfgoed

Na een fietspad over de Waddenzeedijk slaan we af de polder in bij het natuurgebied Ottersaat. In deze zoute kwelplas met eilandjes komen veel verschillende vogels voor. Hierna volgen lange rechte enigszins saaie asfaltwegen met hier en daar narcissen om de boel wat op te vrolijken. Gelukkig lopen we nu richting het zuiden en hebben we de fikse noorderwind mee.

We komen langs een zelfpluktuin en de Texelse bierbrouwerij. In het glooiende landschap van natuurgebied De Hoge Berg zien we de eerste tuunwallen. Dit zijn van plaggen gemaakte afscheidingen tussen twee percelen grond. Ze zijn uit nood geboren. Het grondwaterpeil ligt hier laag waardoor sloten graven geen optie was. Ook was er weinig hout voorhanden voor hekken. De komende kilometers zijn de paadjes waarover we lopen omzoomd door deze wallen, waardoor je het idee van een holle weg krijgt. Het doet me een beetje denken aan Ierland waar stenen muurtjes dezelfde functie vervullen.

Tuunwallen op De Hoge Berg

De Hoge Berg is een restant van een stuwwal uit de ijstijd. Het hoogste punt ligt op 15 meter boven NAP. Schapenboeren groeven hier drinkkolken voor de schapen en legden de tuunwallen aan. Het levert nu een karakteristiek landschap op. Met verbazing lopen we over de glooiende paadjes en kijken uit over het land.

We komen uit bij het Doolhof, een klein bosje uit de 18e eeuw dat zelfs in de Camera Obscura van Hildebrand wordt genoemd. Er staan bankjes in allerlei vormen en maten, waarvan er een aantal bezet zijn door stelletjes en gezinnen. In een grote diepe kuil spelen kinderen. Direct naast dit doolhof ligt het bijenhotel De Zandkuil waar je bij zonnig weer veel verschillende soorten wilde bijen en wespen ziet.

Bijenhotel De Zandkuil

Het is misschien nog twee kilometer tot aan het punt waar we op de route kwamen. Het paadje waar we in moeten is echter verboden voor honden. De kampeerder met hond kent Texel goed en neemt een omweg via Oudeschild. Wij gaan het paadje in en lopen zigzaggend over gemaaide stroken aan de randen van weilanden. We passeren kolkjes en bankjes. De middagzon laat het geheel fel oplichten. Wat een mooi gebied hier!

Een kolkje voor de schapen

We komen uit op de Schansweg die langs het fort De Schans loopt, een gerestaureerd verdedigingswallencomplex. Het werd in 1574 aangelegd in opdracht van Willem van Oranje om het eiland en de Reede van Texel te beschermen tegen de Spanjaarden. De Reede was een ankerplaats voor schepen die wachtten op gunstige wind om uit te varen. Ook werd hier vracht overgeladen van schepen die de ondiepe Zuiderzee niet konden bevaren.

Fort De Schans

Als we bij de Waddenzeedijk aankomen, zijn we rond. Dit is de plek waar we aan het begin van de middag de route oppikten. In 13 kilometer hebben we een heel afwisselend landschap van Texel gezien. De kampeerder met hond komt aanlopen van haar omweggetje en samen lopen we terug naar de camping.

Met rozige gezichten rijden we aan het einde van de dag weer de boot op, terug naar huis. Het voelt als een weekend weg, zo’n dagje Texel. Zeker met een prachtige wandeling waarbij je in een paar uur tijd zoveel verschillende kanten van het eiland ziet.

Benieuwd naar de andere Groene Wissels die ik heb gelopen? Je vindt ze hier.

Groene Wissel Den Ham: op een winterdag

Route: Groene Wissel Den Ham: De Zandstuve en Linderbeek
Afstand: 17 km
Start: Parkeerplaats Goosensplein Den Ham
Eind: Parkeerplaats Goosensplein Den Ham

Het belooft een echte winterse dag te worden: zon, blauwe luchten en een paar graden onder nul. Ideaal wandelweer dus. We besluiten weer eens een Groene Wissel te wandelen en komen uit op Den Ham, een brinkdorp in Twente. Mijn schoonmoeder noemt het ‘het goddeloze Den Ham’ als ze later hoort dat we hier gewandeld hebben. Deze uitdrukking blijkt terug te voeren naar 1500 als veel reizigers op doorreis naar Duitsland in de herbergen van de plaats de nodige drank naar binnen gieten. Een hardnekkige bijnaam, 500 jaar later blijkt dit nog steeds het eerste te zijn waar mensen (of in ieder geval mijn schoonmoeder) aan denken als ze de plaatsnaam horen.

In Den Ham

We parkeren voor negenen de auto op het grote parkeerterrein midden in Den Ham waar welgeteld twee andere auto’s staan en gaan op weg naar de rand van het dorp. We komen meerdere warme bakkers en speciaalbier-cafés tegen. Ook valt de weg door het dorp op. Aan weerszijden liggen rode fietsstroken. Het zwarte asfalt dat in het midden overblijft, is smaller dan de gemiddelde auto. Ik had dit nog niet eerder gezien. Wel ken ik de helemaal rode asfaltwegen, de zogenaamde fietsstraten.

Mageler Es

Als de route het dorp uit loopt wacht ons een prachtig uitzicht over de Mageler Es, een gebied met eeuwenoude akkerlanden. Glooiende berijpte weiden zover het oog strekt, een klinkerpaadje naar de einder waar de lichtblauwe lucht in een zacht oranje eindigt. Aan de horizon een groepje bomen dat een Joodse begraafplaats blijkt de omringen. Op de begraafplaats zijn geen grafstenen meer. Wel staat er een gedicht dat hoort bij de Hammer bezinningswandeling. Het blijkt één van twaalf plaquettes te zijn met een gedicht of lied over bezinning, geloof of natuur.

Joodse begraafplaats op de Mageler Es

We lopen verder over onverharde wegen die modderig lijken maar door de vorst hard bevroren zijn. Ook de plassen die regelmatig de hele weg beslaan zijn overdekt met een dun laagje ijs. Een paar dagen geleden was deze wandeling zonder hoge waterdichte wandelschoenen ongetwijfeld nog een flinke uitdaging geweest.

Het wandelpad, gelukkig vriest het

Langs een van de wegen zien we een pad naar een huis vol beelden. Langs de weg even verderop staat een beeld van een meisje met wapperende haren. Hier blijkt kunstenaar Peter Weenink te wonen. De beelden zijn van zijn hand. Voor de geïnteresseerde is Peter’s Paradijs ook toegankelijk voor gasten.

Beeld van kunstenaar Peter Weenink

De wandeling duikt de Zandstuve in, een bosgebied tussen Den Ham en Vroomshoop. Tot eind 19e eeuw was hier voornamelijk veen en zand(verstuiving) te vinden, vandaar de naam Zandstuve. Doordat er minder gegraasd en geplagd werd, vormde zich hier een bos. We lopen over kleine bospaadjes en komen langs een zwembad en zelfs een ijsbaan met een eiland in het midden. Als het nog even doorvriest kun je op deze beschutte plek waarschijnlijk snel de ijzers onderbinden.

Een ijsbaan in het bos

We drinken onze koffie op een bevroren bankje. Een zonnestraal valt door de takken en geeft de beschaduwde witte wereld wat kleur. Dit bos blijkt een geliefd wandel-, hardloop- en hondenuitlaatgebied. Ook klootschieters voelen zich hier thuis. Vier oudere mannen gooien de met lood verzwaarde ballen zo ver mogelijk over het pad. Ze gaan netjes voor ons opzij en vertellen enthousiast over hun sport.

Koffiedrinkbankje

Op de Zandstuve kun je goed klootschieten

De omgeving van Den Ham lijkt ook toeristen aan te trekken. We komen langs meerdere bungalowparken, een groepsaccommodatie in Amerikaanse blokhutstijl en lopen zelfs over een camping. De boerderijcamping ligt direct aan de Linderbeek. Je kunt vanaf je kampeerplek zo je hengel uitwerpen of je kano te water laten. Iets om te onthouden voor een kanoweekend.

Rechts bij de gebouwen de camping aan de Linderbeek

De route volgt de Linderbeek over een breed schouwpad. Er staat nauwelijks wind en het wateroppervlak is zo glad als een spiegel. We zien zwanen, maar ook een grutto en een ijsvogel over het water scheren. In het bos spotten we al een goudhaantje, staartmezen en een grote bonte specht. Een mooie vogelspotopbrengst vandaag, jammer dat we dit gebied niet tot onze achtertuin kunnen rekenen (dit weekend vindt de tuinvogeltelling plaats)!

Linderbeek

Als we de Linderbeek verlaten is Den Ham niet ver meer. Via een kerk waar de zonnepanelen in kruisvorm op het dak liggen (creatief!), lopen we het nog steeds rustige dorp weer in. Op de parkeerplaats is er één auto bij gekomen. We kijken terug op een schitterende wandeling. De afwisseling van glooiende eeuwenoude akkers, het bosgebied en de beek zorgden vandaag samen met de stralende winterzon voor mooie plaatjes.

Benieuwd naar de andere Groene Wissels die ik heb gelopen? Je vindt ze hier.

2020 | Terugblik op mijn wandeljaar

Teutoburgerwald in januari tijdens de Teutoschleife Holperdorper

2020 was in meerdere opzichten een bijzonder jaar. Veel plannen gingen niet door. Maar er kwamen andere dingen voor in de plaats. Met name buitenactiviteiten zoals kanotochten, fietsritjes en wandelingen, heel veel wandelingen. In mijn veelal lege weekenden zocht ik in alle vroegte de natuur op. Ver weg van de mensenmassa’s ontdekte ik de schoonheid en het gemak van Klompenpaden, verkende nieuwe Groene Wissels en Trage Tochten en begon aan maar liefst twee nieuwe Streekpaden en één nieuwe Lange Afstandswandeling (LAW).

De ontdekking van de fiets-auto combinatie maakte de van A-naar-B wandelingen een stuk toegankelijker. Waarom ik dit niet eerder heb gedaan … Geen afhankelijkheid van openbaar vervoer dat in weekenden niet rijdt of op een bepaald traject überhaupt niet aanwezig is. Gewoon met de auto naar het eindpunt, op het fietsje naar het beginpunt, terug wandelen en dan de fiets ophalen. Dodelijk eenvoudig.

LAW’s

Het Marskramerpad bleef dit jaar bij één etappe. Ik loop dit pad samen met een vriendin die niet in de buurt woont en ons eerste wandelweekend was begin maart. Niet alleen gooide corona niet lang daarna roet in het eten, maar ook een Tweede Wereldoorlog bom maakte dat we onze tweede etappe van dat weekend niet konden lopen. We hopen in 2021 eindelijk Overijssel te kunnen verlaten om de Veluwe te ontdekken.

Het Pieterpad gaat voorspoedig en brengt me op mooie plekken, maar is nog lang niet klaar. De eerste etappe vanaf Pieterburen moet ik nog steeds lopen en hoop ik toch wel in 2021 te doen. Ook ligt Gelderland in de planning. Vanaf Holten gaat het nu eerst richting Laren. Ik ben heel benieuwd waar ik eind 2021 eindig.

Pionierspad: Uitzicht op de Bovenwijde bij Giethoorn

En dan het Pionierspad. Flevoland stond al een tijdje op het wandellijstje en het plan was om in 2021 met deze LAW door de polder te beginnen. In december lonkte het pad teveel en besloten we om toch al de eerste etappe te doen. Bij koud maar zonnig winterweer liepen we van Steenwijk naar een welhaast verlaten Giethoorn. Begin 2021 verder door De Wieden en op naar de polder.

Streekpaden

Het Salland Pad liep ik uit dit jaar. In 2018 begon ik in Olst met dit rondje door de gevarieerde natuur van Salland. Een kleine twee jaar en 130 km later stond ik weer in Olst. Toen door de coronamaatregelen de – toch al niet in het weekend rijdende – buurtbussen helemaal niet meer reden, bood de fiets-auto combinatie een goed alternatief. Het vrij onbekende pad vlecht de in het Wandelnetwerk Overijssel uitgezette rondjes aan elkaar tot een afwisselende grote ronde die wel wat meer bekendheid kan gebruiken.

Het Westerwoldepad kwam op mijn pad toen de geplande herfstvakantie naar Zwitserland niet doorging. In plaats van in de Alpen liepen we drie etappes door een verrassende streek van Groningen. Volgend jaar wil ik in een lang weekend de resterende etappes lopen door dit mooie gebied.

Westerwoldepad etappe 2

Het Noardlike Fryske Wâlden Streekpad gaat in korte etappes, maar we hebben geen haast. Ik loop het met mijn moeder (en af en toe mijn vader). De noordelijke Friese Wouden zijn prachtig. Volgend jaar gaan we vanuit Buitenpost verder richting zuiden.

Het Graafschapspad lag in 2019 al in de planning en in januari en februari liepen we de eerste etappes. Ook hier bleek daarna openbaar vervoer in coronatijd een hindernis. In november togen we met auto en fiets naar de Achterhoek voor de derde en laatste etappe van dit jaar. Wellicht loop ik ‘m volgend jaar uit.

Rondwandelingen

Wezepsche Heide tijdens het Klompenpad Wiseperpad

Dit jaar heb ik veel meer rondwandelingen gelopen en beschreven dan andere jaren. Waar veel lege weekenden al niet goed voor zijn. De eerste dagen van het jaar liep ik in een ijzig en mistig Duitsland in het Teutoburgerwald en bij Bad Bentheim. In de zomer liep ik een Twentse Tocht van Truus Wijnen die in 2015 tot mooiste wandeling van het jaar werd bekroond. Ook wandelde ik mijn eerste (en zeker niet mijn laatste) Knapzakroute in Drenthe.

Naast een drietal prachtige Groene Wissels (zoals die van Odoorn en Markelo, beide in heuvelachtig gebied) liep ik maar liefst tien Trage Tochten. Ik ontdekte het prachtige Reestdal met de trage tochten Oud-Avereest en Ommerschans, liep te midden van dansende bomen op de Veluwe bij Drie en zag bij Oranjewoud een hele andere kant van Friesland.

Het aantal Klompenpaden overtrof de Trage Tochten. Het gemak van de markering en de klompenpaden-app met veel informatie maakte dat ik er twaalf liep dit jaar. Vooral het gebied tussen IJssel en Veluwe is me zeer goed bevallen. Zo genoot ik van het zonovergoten late voorjaar met het Fliertpad bij Twello en liep ik door paarse zeeën van bloeiende heide op de Tonnenberg bij Wapenveld op het Vosbergenpad. Maar ook in mijn eentje op de Wezepsche Heide (Wiseperpad) ‘s morgens vroeg in december was werkelijk adembenemend.

Alle Klompenpaden van 2020

Al met al kijk ik terug op een mooi wandeljaar. Ik liep meer dan anders, maar ik schreef ook veel meer over mijn wandelingen. Andere onderwerpen die normaal gesproken voorbij komen op dit blog vereisten OV-reizen, fietsvakanties, museumbezoeken, stedentripjes, etc. Helaas is dat er niet veel van gekomen. Hopelijk ziet 2021 er (in ieder geval deels) anders uit. En ach, anders bieden wandelingen een zeer goed alternatief.

Wat was jouw mooiste wandeling van 2020?

Beklimming van drie Markelose bergen

Route: Groene Wissel Markelo 2: Drie Markelose Bergen
Afstand: 14 km
Start: Centrum Markelo
Eind: Centrum Markelo

Uitzicht vanaf de Markelose berg

De auto geeft 2,5 graad Celsius aan als we wegrijden. Om ons heen is het grijs en mistig. Het lijkt wel winter. En dat is het bijna ook. Moeilijk te bevatten dat we anderhalve week geleden nog in een stralend zonnetje in onze kano’s over het water gleden en de truien uit konden. Het weerbericht gisteravond voorspelde zonnig weer in het zuidelijke gedeelte van het land en mist in het noorden. Waar de grens zou komen te liggen was nog niet te zeggen. Wij hopen sterk op de lijn Enschede, Apeldoorn, Leiden. Dan gaan we een zonnige wandeling tegemoet.

Als we in Markelo aankomen is het nog even grijs, mistig en koud als toen we vertrokken. We zijn duidelijk niet zuidelijk genoeg. Met de hoop op toch een gedeelte van de wandeling in de zon vertrekken we van de parkeerplaats bij de Plus. Het kleine dorp is al helemaal in kerstsferen wat het een gemoedelijke uitstraling geeft. We lopen langs de tourist info die in een authentieke boerderij is gevestigd. De grote witte doos van de diervoedingfabriek die erbovenuit torent doet iets af aan de gemoedelijkheid.

Tourist info Markelo

Aan de rand van Markelo spotten we een eekhoornoversteekpaal. Hoeveel eekhoorns zouden hier nu gebruik van maken? Over kleine paadjes lopen we de plaats uit en begeven ons naar de eerste berg van de route, De Hulpe. Hier treffen we ook de eerste mountainbikers van vandaag die hetzelfde pad omhoog nemen. Er zullen vele ontmoetingen volgen. Het kille weer lijkt wandelaars af te schrikken in dit gebied, maar dat geldt zeker niet voor de MTB-ers.

Oversteekpaal voor eekhoorns

Bovenop de berg volgen we als wandelaars gelukkig ons eigen pad en hoeven niet meer voortdurend achterom te kijken, klaar om weg te springen voor een mountainbiker. We komen op Landgoed Weldam waar een ware kaalslag aan de gang lijkt. Een bordje legt het uit. De fijnsparren blijken aangetast door de letterzetter. Een mooie naam voor een schadelijk insect. De aangetaste en dode bomen worden weggehaald om later weer opnieuw te worden aangeplant. Met het mistige weer krijg je hier een unheimisch gevoel. Hoewel het figuur dat overduidelijk ‘manspreading’ bezig is, er een luchtig tintje aan geeft.

Manspreading te midden van de kaalslag op Landgoed Weldam

Aan de rand van het deels gekapte bos besluiten we een kop koffie te nemen. Terwijl we opwarmen, hebben we uitzicht over de in mist gehulde velden. Aan de einder doemen kale bomen op. Het voordeel van mist is dat het altijd mooie plaatjes oplevert.

Verder lopend zien we de uitkomst van een gevecht tussen een boom en een ‘opengesteld’-bordje. Het bordje is duidelijk aan de verliezende hand en is bijna verzwolgen door de boom. Hoe lang zal dit gevecht al aan de gang zijn?

Een gevecht

Over akker- en landwegen komen we langs diverse gewassen. Onze gewaskennis schiet hier tekort, maar het lijkt het nog goed te doen, ondanks de temperaturen. We komen door het buurtschap Stokkum dat een beschermd dorpsgezicht heeft. Voor diverse boerderijen staan informatiebordjes. Zo lezen we dat één van de boerderijen in de 19e eeuw afgebrand is doordat het braden van het spek wat uit de hand liep. En dan is een rieten kap niet zo brandveilig.

Stokkum

Over diverse onverharde wegen, uiteraard met mountainbikers, komen we uit bij de Schipbeek. Een oude bekende, dit riviertje kwamen we tijdens het Salland Pad bij Bathmen ook tegen. We lopen er een stuk langs en maken ons dan op voor onze tweede berg van vandaag, de Kattenberg.

De Schipbeek

Op de Kattenberg komen we een onderduikershol tegen dat helemaal gerestaureerd is. In de Tweede Wereldoorlog hebben hier meerdere families gezeten. Dit is onderdeel van de wandelroute Kerkepaden Tichelroutes Markelo. Deze wandeling van 23 km rondom Markelo voert langs de cultuurhistorie van dit gebied zoals de leemverwerkende industrie, Markelo als bedevaartsoord en het gebied in de Tweede Wereldoorlog. De blauwe pijltjes met de letters KnTs, die we al eerder waren tegengekomen, markeren de route.

Onderduikershol

Op naar de derde en laatste berg van vandaag, de Markelose berg. Na een paar mooie uitzichten die we zeker nog met zon willen zien, komen we langs het indrukwekkende Overijssels verzetsmonument. Ieder jaar herdenkt Overijssel hier degenen die sneuvelden in het verzet tijdens de Tweede Wereldoorlog. We zien drie zuilen met drie figuren. De zuilen zijn de bladzijden van een boek met de namen van de omgekomen verzetsstrijders. De drie figuren symboliseren het gewapend verzet, het ongewapend verzet en de vrouw in het verzet.

Overijssels verzetsmonument

Ook staat er een gedicht op een van de zuilen van Victor E. van Vriesland, die ook het bankgedicht bij het Muiderpoortstation Amsterdam schreef (lees hier mijn blogpost over dit gedicht). Beide gedichten hebben de oorlog als onderwerp. Indrukwekkend en verrassend om deze herinneringen aan de oorlog langs deze wandeling terug te vinden. Dat hadden we van tevoren niet verwacht.

Gedicht Victor E. van Vriesland

Vlak voor Markelo komen we nog een wijngaardje tegen met de Boskoops Glorie druif. Zou hier nu wijn van gemaakt worden? Na een afdaling over de Bergweg staan we weer in het centrum van Markelo. De horeca is door de coronamaatregelen niet open, maar gelukkig heeft een bakkerij cappuccino-to-go. Op een bankje aan de voeten van een bronzen man en zijn paard warmen we onze handen aan de koffie en eten er een lekkere muffin bij. Een warm koffietentje was bij dit weer wel erg fijn geweest, maar dit is een goed alternatief. We besluiten bij zonnig weer nog een keer terug te komen in dit gebied. Als het bij mist al zo prachtig is …

Druiven bij Markelo

Benieuwd naar de andere Groene Wissels die ik heb gelopen? Je vindt ze hier.

Herfstwandeling op de Hondsrug bij Odoorn

Route: Groene Wissel Odoorn: De Grafheuvels van Exloo
Afstand: 14 km
Start: Centrum Odoorn
Eind: Centrum Odoorn

Op een regenachtige zondag rijden we naar het Drentse Odoorn voor een rondwandeling in de glooiende omgeving. Op deze eerste dag van een korte vakantie in Groningen willen we ook nog een Drentse wandeling meepikken. Helaas zijn de weersvoorspellingen niet al te best. De regenponcho’s zitten boven in de rugzak, just in case.

We parkeren de auto in het centrum van Odoorn, vlakbij de witte Margarethakerk. Na enkele straten lopen we het dorp uit. We wandelen langs het open veld en het modderige pad waarover we aan het einde van de wandeling – helemaal doorweekt – weer teruglopen. Bij het Odoornerzand duiken we het bos in. Aan het begin van het pad staat een gedicht in het Drents. Het roemt de mooiste streep door het Drentse land: “de weg van Eksel (Exloo) hen Odoorn”

Exloo: laat dat nou precies de richting zijn waar we heen gaan. Alleen nemen we een alternatief pad. Een flink stijgend en dalend pad door een afwisselend landschap van velden, bossen, struiken en heide. Het zonnetje breekt door en licht het geheel nog eens extra uit: het felgroene mos, de robuuste stammen, de vele paddenstoelen (waaronder een koraalzwammetje). De vogels kwetteren naar hartenlust. Prachtig.


Als kers op de taart verschijnt daar het Molenveld, een uitgestrekt heideveld. Als de heide in bloei staat, is dit vast één grote paarse deken. We zien in de verte een bankje, een goed plekje voor koffie. Maar we zien ook een dreigende lucht, waar niet lang daarna regen uit begint te vallen. We trekken onze poncho’s aan en laten het bankje voor wat het is. Aan de rand van het heideveld verschijnt een grote regenboog.

Het Molenveld met een dreigende lucht en regenboog

We doorkruisen het heideveld en lopen over landweggetjes tussen “bollende esakkers” (zoals de omschrijving aangeeft) naar Exloo. Daar verruilen we de koffie uit de thermoskan voor echte cappuccino met lekkers. Het is inmiddels lunchtijd en we zijn niet de enige die op deze regenachtige zondag heeft besloten hier wat te gebruiken.

Na de koffie lopen we aan de andere kant van Exloo het dorp weer uit. De zachte regen is inmiddels overgegaan in een heftiger variant. We lopen richting een (hopelijk wat droger) bos, maar wandelen de eerste kilometers door het open veld. De glooiende akkers met kool liggen er mooi bij. Zelfs bij deze flinke regenbui. We wandelen langs drie grafheuvels en bereiken dan toch de bosrand.

Onze broeken zijn doorweekt als het weer eindelijk wat opklaart. De zon breekt door en wij wandelen het Hunzebos in. De route gaat over een smal slingerend paadje langs een drooggevallen bosbeekje. Dat dit paadje ook een mountainbikepad is, vinden we niet zo ideaal. Er is weinig uitwijkruimte. Gelukkig houdt de regen de MTB-ers binnen en hebben we het pad voor ons alleen.

Een prachtig mountainbikepad

We blijven door het bos lopen totdat het slechts een smal strookje bomen is. De schapen die over de velden dwalen, kijken ons onverschillig aan. Wandelaars (zelfs doorweekte) zien ze waarschijnlijk elke dag. De regen doet inmiddels weer zijn best. Over akkerwegen komen we uit bij Odoorn. We zijn blij als we in onze droge auto kunnen stappen. Ondanks de regen was het een prachtige wandeling.

Benieuwd naar de andere Groene Wissels die ik heb gelopen? Je vindt ze hier.

Wandelen over 3 romantische landgoederen bij Olst

Route: Groene Wissel Olst: Drie romantische landgoederen
Afstand: 12 km
Start: Station Olst
Eind: Station Olst

Het is nog vroeg als we de auto parkeren bij station Olst. Voor ons liggen 12 groene wisselkilometers die, als ik de beschrijving mag geloven, bijna alleen over rustige plattelandsweggetjes en stille landgoedpaden gaan. Ideaal in deze tijden. Na afloop kan ik concluderen dat de beschrijving gelijk had. Op wat hondenuitlaters, mountainbikers en een enkele hardloper na zijn we nauwelijks mensen tegengekomen op deze zonovergoten ochtend.

Vanaf de auto lopen we door een verlaten Olst. Door een parkje met een dierenweide wandelen we de plaats uit. Via rustige asfaltwegen en enkele boerderijen slaan we een onverharde weg in die ons naar het eerste landgoed van deze wandeling leidt: landgoed Hoenlo.

We lopen over stille weggetjes

Op het landgoed staat het indrukwekkende Kasteel Groot Hoenlo. De middeleeuwse havezate ziet er sinds 1896 uit zoals wij het nu voor ons zien. Leuk feitje: In de jaren 70 van de vorige eeuw was hier een paar jaar een dependance van het Letterkundig Museum gevestigd. Schrijver Harry Mulisch was in die jaren beheerder van de expositieruimte van het kasteel. Hij woonde hier toen en schreef hier enkele boeken. Voor wie ‘De ontdekking van de hemel’ heeft gelezen: Kasteel Groot Rechteren en enkele personages zijn gebaseerd op Kasteel Groot Hoenlo en de toenmalige bewoners.

Kasteel Groot Hoenlo

Het volgende landgoed dat we betreden is landgoed Hengforden. Via kleine paadjes langs een beek, door een bos, over een bruggetje en een kort stukje over een mountainbiketrack komen we via een klaphekje op grasland uit. Hier en daar staan struiken en bomen, koeien lopen los rond. We volgen het graspad, lopen met een bocht om de koeien heen en vervolgen onze weg naar het volgende klaphekje.

De toegang tot landgoed Hengforden met een bijzonder bankje

De bosanemonen en het speenkruid bloeien in groten getale langs de paden. Enkele bomen en struiken doen hun best om de eerste frisgroene blaadjes te produceren. Samen met het stralende zonnetje zet de natuur een overtuigend lentebeeld neer. Heerlijk om even buiten te zijn!

Bosanemonen

Door een statige beukenlaan lopen we verder. We passeren de boerderij Zoogenbrink met verlaten bankjes en zitjes en lopen over kleine paadjes langs akkers en door bossen naar landgoed Spijkerbosch. Voor het witte landhuis bloeien de witte narcissen uitbundig.

Landhuis Spijkerbosch

Het laatste stuk voert ons door Boskamp, een dorp dat bijna aan Olst vastligt. Al gauw komt het station weer in zicht. De parkeerplaats is niet drukker dan een paar uur geleden, Olst is nog even stil. De ochtend is nog lang niet ten einde. Wij kunnen er weer tegenaan de komende tijd.

Benieuwd naar de andere Groene Wissels die ik heb gelopen? Je vindt ze hier.

2020 | Vooruitblik op mijn wandeljaar

En toen was het 2020. Een nieuw wandeljaar is aangebroken. Wat zijn mijn plannen?

Nederland
In 2020 wandel ik verder op het Marskramerpad, het Noardlike Fryske Wâlden Streekpad en het Pieterpad en wellicht dat ik dit jaar het Salland Pad afrond. Daarnaast is het plan om aan een nieuw pad te beginnen: het Graafschapspad in de Achterhoek. Het boekje is al binnen.

Ook mogen de eendaagse routes niet ontbreken. Zo heb ik mijn zinnen gezet op het Kromme Rijnpad. Een paar jaar geleden heb ik een stukje van dit pad gewandeld. De 29 km lange route loopt van Wijk bij Duurstede, langs de Kromme Rijn, naar Utrecht. Een mooie route die naar meer smaakte en de 29 km zijn goed te doen in een dag. Misschien dat het er dan toch dit jaar van komt. Uiteraard zal ik ook dit jaar de nodige Groene Wissels en Trage Tochten wandelen. Ze bevallen over het algemeen zeer goed. Ook sluit ik een NS-wandeling of een Klompenpad niet uit.

Zwitserland
Voor de zomer staat er een wandelvakantie in Zwitserland gepland. De plannen liggen nog niet vast maar wandelen bij Grindelwald in het kanton Bern staat in ieder geval op de planning. Ik kom van kinds af aan in dit land en ken met name het Wallis goed. In de regio Grindelwald heb ik een aantal jaren geleden gewandeld. Dat beviel goed en daarom staan er nu weer een paar dagen in dit gebied op het programma.

Tips?
Heel wat plannen voor 2020 dus. Natuurlijk sta ik ook open voor andere interessante wandeltips in Nederland. Dus is er een Groene Wissel, een Trage Tocht, een NS-wandeling, een Klompenpad of andere eendaagse wandelroute die ik zeker moet lopen, laat het me weten. Ook tips voor eendaagse wandelingen in Zwitserland zijn welkom. Welke wandelingen in dit prachtige land zijn echt de moeite waard?

2019 | Terugblik op mijn wandeljaar

Uitzicht op de Lek tijdens het Klompenpad Lint- en Liniepad

2019 was een goed wandeljaar. Heel afwisselend ook. In tegenstelling tot voorgaande jaren. In 2017 ontdekte ik de langeafstandspaden en liep in dat jaar bijna alle etappes van het Jacobspad. Ook in 2018 lag de focus op één pad, het Westerborkpad. In 2019 zijn het vooral veel verschillende paden geworden. Met veel verschillende mensen en ook alleen.

Welke soorten routes liep ik in 2019?

LangeAfstandsWandeling (LAW)

In de categorie LAW’s liep ik de laatste twee etappes van het Westerborkpad en eindigde heel toepasselijk op 4 mei op het eindpunt in Kamp Westerbork. Ook begon ik dit jaar aan het Marskramerpad. Nadat een vriendin in 2018 in vijf weken het Pieterpad liep, had het wandelvirus haar te pakken en spraken we af om met zijn tweeën van Bad Bentheim naar Scheveningen te lopen. We zijn dit jaar in de buurt van Deventer geëindigd. In 2020 gaan we weer verder.

Met deze Pieterpad-vriendin liep ik in 2018 twee etappes mee van dit pad der paden. Dat smaakte naar meer en dit jaar besloot ik om de komende jaren het Pieterpad helemaal te lopen. In 2019 maakte ik daar een beginnetje mee op de grens van Groningen en Drenthe, samen met een enthousiaste collega.

Streekpad

Noardlike Fryske Wâlden Streekpad: Bûtenfjild boven Feanwâldsterwâl

Met het relatief nieuwe Noardlike Fryske Wâlden Streekpad in een onbekende streek van Friesland, begon ik in februari dit jaar. Helaas ben ik dit jaar niet verder gekomen dan drie etappes. Ik hoop in 2020 wat meer kilometers te maken. De Noardlike Fryske Wâlden zijn namelijk verrassend mooi.

Wandelnetwerkpad

Christoffelpad: Natuurgebied de Olde Maten

Overijssel kent verschillende wandelnetwerken. Binnen deze netwerken zijn meerdere meerdaagse wandelrondjes gemarkeerd. In 2018 begon ik met het Salland Pad dat – niet geheel verrassend – een rondje Salland doet. In 2019 liep ik minder etappes van dit pad dan ik wilde. Het openbaar vervoer in deze contreien bestaat voornamelijk uit buurtbussen die alleen door de week rijden. Mijn vrije tijd zit voornamelijk in het weekend. Dus dat schoot niet echt op.

Een nieuw gemarkeerd rondje binnen zo’n Overijssels wandelnetwerk is het Christoffelpad. In twee afzonderlijke dagen liep ik in 2019 dit rondje van ruim 45 km door Zwartewaterland en nationaal park Weerribben-Wieden. Een mooie, relatief onbekende route in de kop van Overijssel, ook ideaal voor een wandelweekend. Met een groot voordeel: het OV rijdt ook in het weekend.

Overige wandelingen

Trage Tocht Zoutelande

Naast de langere wandelroutes liep ik verschillende eendaagse wandeltochten zoals Groene Wissels en Trage Tochten (ook vaak zonder blogpost). Hier zaten ook enkele zogenaamde Stadswissels bij, zoals deze in Middelburg. Dit zijn wat langere stadswandelingen die je op interessante plekken in en om het centrum brengen. Ook liep ik eindelijk de N70 in het Rijk van Nijmegen, een van de mooiste routes van dit jaar en liep ik op de eerste dag van 2019 een Teutoschleife in het Teutoburgerwald. In de laatste maand van het jaar liep ik mijn eerste Klompenpad en ontdekte een deel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie.

De feiten op een rijtje

In welke landen en provincies?

• Duitsland: Teutoburgerwald
• Drenthe
• Friesland
• Gelderland
• Groningen
• Overijssel
• Utrecht
• Zeeland

Welke paden begonnen in 2019?

• Christoffelpad
• Noardlike Fryske Wâlden Streekpad
• Marskramerpad

Welke paden afgerond in 2019?

• Westerborkpad
• Christoffelpad

Wat waren echte aanraders?

Pieterpad tussen Groningen en Zuidlaren

• Op de N70 bij Nijmegen waan je je in het buitenland, maar de vele heuvels daar zijn toch echt Nederlands.
• Bij de Trage Tocht Zoutelande volg je de Zeeuwse kustlijn en heb je prachtige uitzichten over de zee.
• Bij de Marskramerpad-etappe Bad Bentheim – Oldenzaal loop je van Duitsland naar Nederland door zeer afwisselend landschap.
• Het Pieterpad tussen Groningen en Zuidlaren was verrassend mooi, zeker in de herfst. Je ziet echt dat je een andere provincie in loopt.

Wat viel tegen?

Een heuse berg op het Westerborkpad van Hoogeveen naar Beilen

Eigenlijk vrij weinig. Elke route had weer haar eigen charme. De Westerbork-etappe Hoogeveen – Beilen liep door veel natuurschoon maar ook over lange rechte wegen langs het spoor. Bij deze LAW gaat het in de eerste plaats om de geschiedenis. En dat is ook de reden waarom ik dit pad heb gelopen.

Kortom

Ik kan terugkijken op een goed wandeljaar. Die afwisseling in wandelingen bevalt me prima en daar ga ik zeker mee door in het nieuwe jaar. Op naar een verrassend en wandelrijk 2020!

Hoe was jouw wandeljaar?

Stadswandeling in zomers Middelburg

Route: Groene Wissel Middelburg 2: Binnenstad, Vestingwallen en Abdijplein
Afstand: 8 km
Start: Station Middelburg
Eind: Station Middelburg

Een van de vele straatgedichten in Middelburg

Als je een stad wilt verkennen waar je nog niet eerder bent geweest, is een stadswandeling de ideale manier om een aantal hoogtepunten te zien. Maar hoe kom je aan een route? Ik kijk altijd eerst op wandelzoekpagina.nl of er een zogenaamde Groene Stadswissel is. Dit zijn goed beschreven routes, vaak niet meer dan 10 km, die je gratis van de site kan halen. Tot nu toe waren ze zeer de moeite waard. Zo liep ik al eerder in Leiden, Maastricht, Apeldoorn en op Urk leuke routes. Ook Middelburg blijkt een Groene Stadswissel te hebben.

Op een lentedag met zomerse temperaturen parkeren we de auto achter station Middelburg. Het KNMI voorspelt 30 graden vandaag. Het is nog vroeg, maar je voelt nu al dat het warm gaat worden. We besluiten de route tegen de klok in te lopen, zodat we aan het einde over de schaduwrijke vestingwallen komen. Vanaf het station lopen we door straatjes met allerlei eetgelegenheden naar de binnenstad. Een boter-kaas-en-eieren vogelhuisje doet ons even stilstaan. Wat een leuk idee.

Boter, kaas en eieren

In het centrum gaat de wandeling langs de bekende bezienswaardigheden van Middelburg. We lopen over het Abdijplein, langs het Zeeuws Museum, over de Markt en blijven stilstaan voor het imposante voormalige stadhuis. Op beide pleinen staan podia en worden stoelen neergezet. Medewerkers in kraampjes zijn druk bezig met de voorbereidingen voor het korenfestival ‘Middelburg VÓLkoren’ dat dit weekend wordt gehouden.

Het Abdijplein met het Zeeuws Museum

Stadhuis van Middelburg

Overal waar we lopen, beieren de klokken. Kerkgangers haasten zich door de straten. Door open deuren zien we kerkdiensten die aan de gang zijn. Wij wandelen verder, langs de Lange Jan, door de winkelstraat. Hier en daar zet ik een straatgedicht op de foto. Want er zijn straatgedichten genoeg in de Zeeuwse hoofdstad.

Veel straatgedichten in Middelburg verwijzen naar het water en de zee

Het project Sprekende Gevels, waarbij straatgedichten aangebracht worden op gevels in Middelburg, heeft inmiddels 21 (en waarschijnlijk nog wel meer) straatgedichten opgeleverd. Van tevoren heb ik de kaart met de locaties van de gedichten geprint. Ik loop deze Groene Wissel met deze kaart in de hand, mijn man heeft de GPS-route op zijn telefoon. Een goede verdeling. Af en toe wijk ik uit naar een gedicht in een zijstraatje. We zijn er nu toch. Ik kom zelfs twee gedichten tegen die niet op mijn kaartje staan. Een daarvan staat rondom de roos met de naam ‘Rosa Middelburg’, die is aangeboden aan de stad Middelburg, ter gelegenheid van Middelburg 800 jaar stadsrechten.

Een gedicht rond de ‘Rosa Middelburg’ door stadsdichter Karel Leeftink

Via de Volkssterrenwacht Philippus Lansbergen – in 1967 opgericht en daarmee de oudste nog bestaande publiekssterrenwacht van Nederland – lopen we langs de gracht. Het is tijd voor koffie en we strijken neer op een terrasboot bij het leuke HoneyPie voor een cappuccino met heerlijke carrotcake. Vanachter de geraniums kijken we uit over het water en de bootjes die voorbij komen. We zien twee hoofden en een meisje drijven in het water. Kunstwerken van Sjer Jacobs, lees ik later. De hoofden zijn van piepschuim en zijn omhuld door een laagje beton. Ze drijven er inmiddels ruim een maand en trekken veel bekijks. Ik kan me er iets bij voorstellen.

De gracht met het meisje, in de verte de hoofden en de terrasboot

De temperatuur stijgt en we besluiten verder te wandelen. De route brengt ons bij de vestingwallen. Door de bomen is het hier heerlijk schaduwrijk. We lopen bijna alleen over de paadjes langs het water en volgen de punten van het bastion. De witte molen De Hoop steekt fel af tegen de blauwe lucht.

Over de vestingwallen en langs molen De Hoop

Bij het Noordbolwerk is een stuk afgezet waar schapen grazen. Of eigenlijk liggen ze nu voornamelijk in de schaduw. Een bordje geeft aan dat het terrein op een ecologische manier wordt onderhouden door een schaapskudde, die hier een aantal keren per jaar graast. De schapen worden op meerdere plaatsen in Walcheren ingezet, waardoor ze allerlei zaden en sporen van planten verspreiden. Dit leidt tot ecologische verbindingen. Goed dat hier over nagedacht wordt!

Voor schapen is 30 graden ook best wel warm

Na de vestingwallen gaan we door de Koepoort weer het centrum in. De route leidt ons door kleine steegjes. Regelmatig twijfelen we of ze niet doodlopen. Maar elke keer kunnen we doorlopen. Via de binnenhaven tenslotte brengt de route ons weer terug naar het station.

Veel steegjes lijken dood te lopen

Grote groepen mensen komen ons tegemoet, elke groep in een eigen kleur outfit. Koren die op weg zijn naar het festival. Wij lopen door en verlaten deze mooie middeleeuwse stad. Zeer de moeite waard en door de Groene Stadswissel (en de kaart met straatgedichten) zijn we op plekken geweest waar we anders niet gekomen waren. Een aanrader!

Benieuwd naar de andere Groene Wissels die ik heb gelopen? Je vindt ze hier.

Wandelen op en om Urk

Route: Groene Wissel Urk: Oude dorp en Urkerbos
Afstand: 10 km
Startpunt: Vakantiepark ‘Het Urkerbos’
Eindpunt: Vakantiepark ‘Het Urkerbos’

Uitzicht op het IJsselmeer vanaf Urk

Op een kille zaterdag halverwege december heb ik met een in de Noordoostpolder wonende vriendin afgesproken om een wandeling in haar provincie te maken. Het wordt Urk, het gewezen eiland waar ik, ondanks alle verhalen, nog nooit geweest ben. Mijn vriendin is er bekend, waardoor ik ineens een wandeling MET gids blijk te hebben!

We zetten de auto bij het vakantiepark ‘Het Urkerbos’, dat er nu verlaten bij ligt en duiken het – juist – Urkerbos in. Toen ik dit bos die morgen googelde kwam als eerste de zoekterm ‘moord’ tevoorschijn. Negen jaar geleden werd hier een 14-jarige jongen vermoord door zijn 15-jarige vriend. Volgens de verhalen waren zij bezig geweest met occulte zaken. Dit zijn dingen die je eigenlijk niet moet lezen als je met z’n tweeën op een grijze dag in dat bos gaat wandelen.

Maar het bos ziet eruit, zoals een bos eruit hoort te zien en we lopen over smalle en bredere bospaden, totdat we de bebouwde kom van Urk naderen. Hier lopen we via een schelpenpaadje achter het zwembad langs en komen uiteindelijk bij een grote vijver uit, waar de inmiddels doorgebroken zon de wolken in laat weerspiegelen.

De zon breekt even door

Als we de plaats inlopen, leidt de routebeschrijving ons grotendeels om het oude centrum heen. Mijn vriendin echter vindt dat als je op Urk bent, je ook het oude centrum moet zien. Daar ben ik het uiteraard helemaal mee eens en als een volleerd gids leidt mijn vriendin ons door de verschillende straatjes en ginkies. Een ginkie is een smal steegje in het oude Urk. Er bestaat zelfs een ginkiestocht, waarbij je zelf of onder leiding van een gids de ginkies verkent en leert over de historie van deze oude brandgangen.

Daarnaast blijken de huizen in het oude centrum niet in een straat, maar in een wijk te staan. Om praktische redenen zijn de huizen in het oude Urk sinds het begin van de 20ste eeuw gerangschikt op wijk. Je woont dus niet op Hoofdstraat nummer 25, maar in wijk 3 nummer 25 (3-25). Alle huizen in dit oude gedeelte zijn op deze manier genummerd. In totaal zijn er 8 wijken. In de loop van de tijd zijn er wel straten die een naam hebben gekregen, maar deze zijn nooit officieel geregistreerd.

Geen straten maar wijknummers

Door dit oude centrum lopen we richting de haven, waar de vissersboten, maar ook plezierjachten, dobberen op het donkere water. In restaurant Het Achterhuis eten we een broodje en kijken we uit over het IJsselmeer. De wind maakt witte koppen op de golven, in de verte vaart een containerschip. Geen verkeerde plek om even op te warmen na de koude wind.

De haven van Urk

Na het broodje lopen we langs de haven terug naar het oude dorp. We zien de rood-witte vuurtoren hoog over het water uitkijken. In de verte staan in rechte lijnen statige windmolens in het water. De laatsten verdwijnen in de heiigheid, daar waar Friesland zou moeten liggen. Even verderop staat het Vissersmonument. Op de muren staan de namen van de overleden Urker vissers. Lang geleden (1717) verdwenen op zee, maar ook heel recent in 2015. De jongste overledene was 11 jaar oud. Veel vissers zijn nooit meer teruggevonden.

Het Vissersmonument met in de verte de windmolens

Vuurtoren van Urk

En dan beginnen we aan het laatste gedeelte van de tocht. We lopen met de wind in de rug een tijdje over de dijk langs het IJsselmeer. De windmolens komen steeds een beetje dichterbij. Totdat we de dijk overgaan en het Urkerbos weer inlopen. Hier komen we een aantal niet doorsnee wandelaars tegen: zwaar opgemaakte meisjes met hoog opstaande bontkragen, mannen met leren jassen en glimmende schoenen. Ze groeten vriendelijk, maar de moord zit nog in onze gedachten. Ook vertelt mijn vriendin dat er verhalen de ronde doen dat er in dit bos gedeald wordt. Het grijze weer, dat maakt dat het nu om half drie (een week voor de kortste dag) al donkerder begint te worden, helpt ook niet echt.

De IJsselmeerdijk met uitzicht op Urk

In de verte voor ons loopt een man in donkere kleding, inclusief zwarte muts. Hoewel hij dezelfde kant oploopt als wij, komt hij geleidelijk dichterbij. Het lijkt wel of hij steeds langzamer loopt. We houden wat in en bij de asfaltweg die ons weer naar de auto brengt, passeren we hem. Op onze groet mompelt hij wat, kijkt weg, loopt een rondje en draait zich dan om naar het pad waar wij uitkwamen. Als ik achterom kijk, zie ik dat hij weer verdwenen is in het bos.

Het Urkerbos met de bewuste wandelaar

In de auto kijken we terug op een gezellige middag. Misschien is dit wel een wandeling voor een ander jaargetijde, concluderen we. En vooraf informatie opzoeken over het Urkerbos is wellicht ook niet zo’n goed idee. Maar door Urk dwalen met – als het even kan een gids – kan ik iedereen aanbevelen. Je wordt er heel wat wijzer door.

Benieuwd naar de andere Groene Wissels die ik heb gelopen? Je vindt ze hier.