Salland Pad etappe 3: Windesheim – Heino

Route: Salland Pad
Afstand: 16 km
Start: Bushalte Windesheim Brug
Eind: Bushalte Marktplein Heino

Naast de Langeafstandswandelingen en Streekpaden die Nederland rijk is, zijn er nog vele andere paden die je op mooie plekjes in ons land brengen. Zo kwam ik het Salland Pad tegen, dat gebruik maakt van het wandelnetwerk Salland, een netwerk van wandelwegen tussen de IJssel en de Sallandse heuvelrug. Het Salland Pad is met 130 km de langste van de vijf beborde themaroutes binnen dit netwerk. Andere themaroutes zijn o.a. de Sallandse Zandloper en het Schipbeekpad. Het Salland Pad maakt een rondje door Salland. Je kunt daarom op elk willekeurig punt beginnen. Het boekje met de verschillende etappes koop je voor 2 Euro online of bij een plaatselijke boekhandel.

Langs een Rustpunt gaan we het natuurgebied Den Alerdinck in

Op een grijze doordeweekse dag in februari nemen we de bus naar Windesheim. We laten het markante kerkgebouw waar we vorige keer startten op weg naar Wijhe langs de IJssel, achter ons. We steken de N337 en gaan het Sallandse binnenland in. De IJssel zien we voorlopig niet meer.

Over een eerder gefietst fietspad door de weilanden komen we bij een vaart uit. Bij zonnig weer is het heerlijk om hier op het bruggetje even om je heen te kijken. De vogels in het water en de weilanden doen rustig hun ding, vissers zitten langs de waterkant en hondenuitlaters lopen over het dijkje. Nu is het stil en verlaten.

Een bekend bruggetje

Over verschillende plattelandsweggetjes, waar de chauffeurs van voorbijrijdende auto’s stuk voor stuk hun hand opsteken bij wijze van groet, komen we uit bij een Rustpunt met geel-rode luiken. De eerste sneeuwklokjes staan uitbundig te bloeien. Hier duiken we het natuurgebied Den Alerdinck in. Dit hoort bij de havezate met dezelfde naam. We maken een lus door dit bosgebied en zien de havezate van verschillende kanten liggen. Het ligt er mooi bij. De bomen zijn nog kaal, maar over niet al te lange tijd barst de lente hier los. Dat geeft een heel ander plaatje.

In de verte tussen de bomen zie je de havezate

 

Den Alerdinck heeft leuke paadjes

We laten het landgoed achter ons en lopen parallel aan het spoor over onverharde weggetjes de kleine 4 kilometer naar station Heino. Bij het station dat buiten Heino ligt, besluiten we door te lopen naar het centrum van de plaats en daar de bus terug te nemen. De route maakt een omtrekkende beweging om Heino heen via onverwachte bosweggetjes. Uiteindelijk lopen we dan toch de plaats in. Met 16 km in de benen drinken we op het Marktplein bij de kerk een welverdiende cappuccino.

Het theater van Heino zit in een bijzonder pand

Bij het plaatselijke theater dat in een historisch pand zit, nemen we de buurtbus terug naar Zwolle. Deze 8-persoonsbusjes worden steeds vaker ingezet op trajecten waar te weinig passagiers zijn voor de normale bussen. De chauffeurs zijn vrijwilligers die, zo vertelt onze chauffeur in plat Sallands, minimaal een dagdeel op de bus rijden. We zijn de enige passagiers dit ritje en de chauffeur ziet zijn kans schoon. We verstaan lang niet alles, maar de man is erg enthousiast. Gezien de plekken waar het Salland Pad langs loopt, sluit ik niet uit dat we de komende tijd vaker in een buurtbus stappen.

Benieuwd naar de andere etappes van het Salland Pad? Hier vind je de verhalen over de etappes tot nu toe.

Advertenties

Elke Maand Een … | Achterberg in de Passage

Elke maand een: Straatgedicht
Soort gedicht:
Muurgedicht
Waar: Den Haag
Dichter: Gerrit Achterberg

Een perfecte cirkel. Boven mijn hoofd. Uitgelicht door een aarzelend februari-zonnetje.

Om me heen slenteren mensen. Hun blikken gaan naar de aanlokkelijke etalages. Weinigen kijken naar beneden. Naar de patronen in het graniet. Weinigen kijken omhoog. Naar de bijzondere bogen, de verticale tuinen, de perfecte cirkel van licht.

En Achterberg? Zien zij zijn woorden staan?

Ik zie ze. Ik wist dat ze hier ergens moesten zijn. Ik vind ze aan de rotonde. De entourage had ik niet verwacht. De zonnige omstandigheden niet. Het maakt dat die 14 regels nu onlosmakelijk verbonden zijn met dat gevoel van verwondering.

De weerspiegeling achter de woorden zal me nog regelmatig terugbrengen naar die fijne februari-dag in Den Haag. Stad van Couperus, van Bordewijk. Van romans die ik met veel plezier heb gelezen. Ik liep door het eerste en oudste winkelcentrum van Nederland. Met een doel. Maar kreeg meer dan dat.

In 1953 schreef Gerrit Achterberg:

In de passage krijgt de klank een hoog
weergalmen en omlaag een fluistering
tussen de voeten over het graniet

66 jaar later zijn deze regels nog net zo waar.

Ga naar die hartkamer. Laat de omgeving op je inwerken. Kijk ook eens omhoog en naar beneden. Lees het gedicht met de beroemde regel “Den Haag, je tikt er tegen en het zingt.”

Om dan door één van de drie uitgangen weer op te gaan in de oude binnenstad van Den Haag.

PASSAGE

Den Haag, stad, boordevol Bordewijk
en van Couperus overal een vleug
op Scheveningen aan, de villawijk
die kwijnt en zich Eline Vere heugt.

Maar in de binnenstad staan ze te kijk,
deurwaardershuizen met de harde deugd
van Katadreuffe die zijn doel bereikt.
Ik drink twee werelden, in ene teug.

Den Haag, je tikt er tegen en het zingt.
In de passage krijgt de klank een hoog
weergalmen en omlaag een fluistering
tussen de voeten over het graniet;
rode hartkamer die in elleboog
met drie uitmondingen de stad geniet.

Gerrit Achterberg

Uit: Ode aan den Haag, 1953

2019 is een lustrumjaar voor Elke Maand Een… Afgelopen jaren schreef ik elke maand over respectievelijk een museum (2015), een route (2016), een foto (2017) en een straatgedicht (2018). Dit jaar laat ik alle eerdere categorieën aan bod komen. Een overzicht van de artikelen vind je hier.

 

Moerasdak

“Hoe was je weekend?” vraag ik mijn collega op maandagochtend bij het koffieautomaat. Zij kijkt mij over de rand van haar leesbril aan, fronst haar wenkbrauwen, en vraagt: “Heb je wel eens van een moerasdak gehoord?”

Die vraag had ik niet verwacht. Groene daken ken ik. Er groeien vetplanten op, of kruiden, of gras. Maar een moerasdak? In vroeger tijden was een moeras een gebied waar je beter niet kon komen. Gespuis en enge monsters hielden zich er op. Er was drijfzand en onverwachte gevaren. In sprookjes en thrillers is het DE plek waar de slechte dingen gebeuren. Je raakt er kwijt. Of vermoord. Of iets anders onprettigs. Blijf er ver vandaan is het devies dat we al van kinds af aan meekrijgen.

Blijkbaar kijk ik mijn collega vragend aan. Ze steekt van wal. Haar man had in het weekend een enthousiast betoog gehouden over een moerasdak. Het leek hem wel wat voor hun – nu nog standaard – platte dak. Zij had geknikt en “ja schat” gemompeld, terwijl in haar hoofd de meest angstaanjagende associaties met een moeras voorbij kwamen.

Veilig bij het koffieautomaat gebeurt mij hetzelfde. “Schat, ik ben even het dak op”, zegt zo’n echtgenoot. En vervolgens zie je hem nooit meer terug. Verdronken in het moerasdak, is de conclusie van het rechercheteam. “Risico van zo’n dak, mevrouwtje. Dat weet je als je er aan begint. Dit is al de derde dit jaar. Om het maar niet te hebben over al die vermiste huisdieren. Fikkie en Felix komen echt niet allemaal onder een auto terecht. Neem dat maar van ons aan. Zo’n moeras in de buurt oefent een aantrekkingskracht uit op zelfs de minst avontuurlijke huisdieren. Tja, duurzaamheid brengt zo z’n risico’s met zich mee.”

Mijn collega haalt haar kopje onder de automaat vandaan, laat een suikerklontje in haar cappuccino vallen en roert. “Het is niet dat ik niet groen wil leven, maar ik moet erg wennen aan het idee om onder een moeras te wonen. Maar, zo benadrukt mijn man, we zouden wel de eerste in het dorp zijn met zo’n dak. Dat is voor hem belangrijk.”

“Maar wat is een moerasdak nou eigenlijk?” vraag ik mijn collega. Het blijkt iets minder spannend dan het in mijn fantasie was geworden, veel minder spannend. Huisdieren zijn veilig en echtgenoten ook. Het is een dak waar permanent een laagje water op staat met daarin blijvend groene waterplanten. Het dak dient als waterberging waardoor bij fikse regenbuien de riolering wordt ontzien. Ook heeft het een isolerende werking: koel in de zomer, warm in de winter.

Niet te vergelijken met het concept moeras dat ik uit mijn jeugd ken dus. Tussen toen en nu ligt een hele wereld en het is nu zover dat mensen zelf, bewust, een moeras opzoeken. Sterker nog, ze halen het in (of eigenlijk op) huis! Een moerasdak als groen prestigeobject. Dat is weer wat anders dan de nieuwste elektrische auto.

Als we teruglopen naar de kantoortuin moet mijn collega toegeven dat het – nu ze zichzelf alle voordelen hoort opsommen – wel aantrekkelijk begint te klinken. “Alleen die naam hè…” Ik knik instemmend en denk bij mezelf, daar valt wat aan te doen. “Wat denk je van een Shrekdak?” Ik spreek het uit als shrekdek. “De tekenfilmheld Shrek woont immers lang en gelukkig in the Swamp.” Mijn collega lacht. “Dat vinden de kinderen vast leuk. En het bekt nog lekker ook!”

Elke Maand Een … | Het klooster van Rheine

Elke Maand Een: Museum
Museum: Kloster Bentlage
Waar: Rheine, Duitsland

Toegang naar Kloster Bentlage

De dagen rondom de jaarwisseling brengen we door in het Duitse Teutoburgerwald, een bosrijk en heuvelachtig gebied tussen Osnabrück en Münster. We bezoeken Rheine en lopen drie Teutoschleifen. Dit zijn rondwandelingen die grenzen aan de Hermannshöhen, de langeafstandswandeling in het Teutoburgerwald, die van Rheine naar Marsberg loopt.

We beginnen ons lange weekend in Rheine, waar we het Klooster Bentlage willen bezoeken. In dit klooster is tegenwoordig een museum gevestigd met o.a. moderne kunst. Het ligt buiten het stadje en dus pakken we, na een rondje door het centrum van Rheine, de auto. Als we op een groot parkeerterrein aankomen, blijkt het klooster nog een eindje lopen. We volgen de bordjes en staan dan onverwacht te midden van oude vakwerkhuizen en hoge bouwwerken van takkenbossen.

Indrukwekkend gradeerwerk

We blijken op het terrein van de voormalige zoutwininstallatie terecht te zijn gekomen: het Salinenpark. Tot in 1952 werd hier zout geproduceerd. In de 18e en vroege 19e eeuw was zout uit Rheine een begeerd handelsgoed. Tegenwoordig staan de historische gebouwen er nog, met als blikvanger het gradeerwerk. Dit zijn twee hoge muren van takjes sleedoorn, waardoor men water laat sijpelen. Onder invloed van warmte, zonlicht en wind verdampt het water en neemt het zoutgehalte in het water toe.

Water sijpelt door takjes sleedoorn

Wij lopen er langs en verwonderen ons over deze verrassende bouwwerken. Een leuke bonus, onderweg naar het museum. Over een bospad komen we uiteindelijk bij het klooster uit. Het blijkt er verrassend druk. Dames in feestjurken, heren in pak, allemaal gaan ze de deur door en de lange gang in. In het klooster blijkt een bruiloft gaande. Maar “het museum is gewoon open”, verzekert een medewerkster ons, die achter de balie bij de ingang zit. Op haar aanwijzing lopen we door dezelfde lange gang en worden enthousiast ontvangen door de twee heren achter de museumbalie.

Kloster Bentlage

Een museumbezoek kost 5 euro per persoon, leggen ze uit, maar als we een kortingskaart hebben maar 3 Euro. De jongere man somt op waarmee we korting kunnen krijgen: een seniorenkaart, een studentenkaart, een vrienden van het kloosterkaart en nog veel meer. Verwachtingsvol kijkt hij ons aan. Ik moet hem teleurstellen, we zijn geen studenten meer, geen senioren en ook geen kloostervrienden.

Nadat we betaald hebben, komen we als eerste in een vleugel waar in zijkamers de geschiedenis van het klooster verteld wordt. Het klooster stamt uit 1437 en heeft in de eeuwen die volgden heel wat meegemaakt. De leden van de Orde van het Heilig Kruis stichtten het. De kruisheren voerden een bescheiden handel in de zoutwinning. In de 19e eeuw bouwde een adellijke familie het klooster om tot kasteel. Tegenwoordig is het een museum, kun je er overnachten, high teaën in het museumcafé en is het dus een trouwlocatie. Ook is het Europese Sprookjesgenootschap al meer dan 50 jaar in het klooster gevestigd.

Wat ons het meeste bijblijft van de tentoonstelling zijn de twee laatmiddeleeuwse relikwieëntuinen. In een duistere kamer worden twee enigszins lugubere voorstellingen uitgelicht. Honderden botten en schedels van heiligen zijn bijeengebracht en te midden van kunstbloemen om Jezus aan het kruis gerangschikt. Ze stellen het Hof van Eden en de Calvarieberg (Golgotha) voor. Op de stukjes perkament naast een relikwie is de naam van de heilige geschreven aan wie het botje ooit toebehoorde. De oudere heer van de balie is met ons meegelopen en vertelt dat elke relikwie een echtheidsverklaring heeft, voor zover dat mogelijk is. De twee ‘tuinen’ waren bijna bij het vuilnis beland.

Op de eerste verdieping is een wisselende tentoonstelling van moderne kunst. Op dit moment hangen er vele modernistische schilderijen van plaatselijke kunstenaars. Kubistische, expressionistische en dadaïstische werken wisselen elkaar af. De schilderijen komen mooi uit in deze bijzondere expositieruimte. Boven ons de oude balken van het museum en onder onze voeten donkere eeuwenoude, ongelijke planken. De werken hangen in de grote ruimte, maar ook in de oude cellen van de monniken. Door een rooster in een hoek van het vertrek komt een haardvuurgeur ons tegemoet. Er hangt hier een bijzondere sfeer, ik snap heel goed waarom dit een populaire expositieruimte is.

Op de eerste verdieping is een wisselende expositie

We zijn op dit moment de enige bezoekers en de oudere heer van de balie, die inmiddels ook naar boven is gekomen, popelt om wat meer te vertellen. Op mijn vraag of het altijd zo rustig is, vertelt hij enthousiast dat er dagen zijn geweest dat er wel 900 bezoekers waren. Waarom er nu bijna niemand is? “Ze zijn waarschijnlijk te druk met het voorbereiden van Sylvester”.

Als we weer bij de balie komen, blijkt dat we met het kaartje ook toegang hebben tot het Josef Wincklerhaus. Het geboortehuis van de auteur Josef Winckler (1881 – 1966) is nu een museum en blijkt op het salinenterrein te staan. Hoewel we de schrijver niet kennen, nemen we toch een kijkje in het kleine museum. Zijn bekendste werk blijkt de schelmenroman Der tolle Bomberg (1923) en zegt mij, om heel eerlijk te zijn, niets. Ik word echter wel nieuwsgierig als ik lees dat het boek inmiddels 750.000 exemplaren kent en verfilmd is.

Josef Wincklerhaus Rheine

En zo krijgen we bij ons bezoekje aan het klooster een uitgebreide geschiedenis van Rheine cadeau. Het klooster en het Salinenpark zijn zeker een bezoekje waard. Je kunt het combineren met de Naturzoo, de dierentuin van Rheine, die naast het park ligt. In het voorjaar en de zomer lijkt me dit een fijne plek om – zeker ook met kinderen – een middag door te brengen. En dat op nog geen half uur rijden vanaf de Nederlandse grens.

2019 is een lustrumjaar voor Elke Maand Een… Afgelopen jaren schreef ik elke maand over respectievelijk een museum (2015), een route (2016), een foto (2017) en een straatgedicht (2018). Dit jaar laat ik alle eerdere categorieën aan bod komen. Een overzicht van de artikelen vind je hier.

Salland Pad etappe 2: Windesheim – Wijhe

Route: Salland Pad
Afstand: 10 km
Start: Bushalte Windesheim Brug
Eind: Bushalte Het Weijtendaal Wijhe

 

Naast de Langeafstandswandelingen en Streekpaden die Nederland rijk is, zijn er nog vele andere paden die je op mooie plekjes in ons land brengen. Zo kwam ik het Salland Pad tegen, dat gebruik maakt van het wandelnetwerk Salland, een netwerk van wandelwegen tussen de IJssel en de Sallandse heuvelrug. Het Salland Pad is met 130 km de langste van de vijf beborde themaroutes binnen dit netwerk. Andere themaroutes zijn o.a. de Sallandse Zandloper en het Schipbeekpad. Het Salland Pad maakt een rondje door Salland. Je kunt daarom op elk willekeurig punt beginnen. Het boekje met de verschillende etappes koop je voor 2 Euro online of bij een plaatselijke boekhandel.

De eerste etappe van het Salland Pad liepen we van Olst naar Wijhe, plaatsen met een treinstation. De etappe naar Windesheim blijkt een wat grotere uitdaging, met een bus die alleen door de week en slechts één keer per uur rijdt. Als we op een woensdag tijd hebben, nemen we de bus naar Windesheim en lopen vanaf daar naar Wijhe. In Wijhe kunnen we zowel met de bus als de trein terug. Dus door de etappe de andere kant op te lopen, omzeilen we een eventuele wachttijd van een uur.

We beginnen de etappe in Windesheim. Het kleine plaatsje heeft een rijke geschiedenis. In de 14e eeuw werd hier door de volgelingen van Geert Grote een klooster gesticht. Dit klooster kreeg grote invloed in heel Europa en werd daarmee de bakermat van de moderne devotie. Tijdens de reformatie werd het klooster verwoest. Al wat nu rest is het hoge kerkgebouw met een karakteristieke vorm.

Het karakteristieke kerkgebouw van Windesheim

Na het plaatsje lopen we door de Tichelgaten, een natuurgebied met moerassen en weilanden bij de voormalige steenfabriek van Windesheim. Uitkijkend over de vele watertjes zien en horen we veel vogels. Afgelopen jaar, tijdens de vorstperiode begin maart, kon je hier mooi schaatsen en was het een drukte van belang. Nu is het verlaten.

Tichelgaten bij Windesheim

Na de Tichelgaten gaan we al snel de IJsseldijk op die we volgen tot bij Wijhe. Met onze keuze voor start en einde van deze etappe hadden we niet op de wind gerekend. Op de IJsseldijk heeft de wind vrij spel. Hij waait uit het zuiden en we hebben ‘m dus pal tegen. Ook de miezerregen maakt het er niet warmer op. Voordeel van dit weer is wel dat we geen enkele fietser tegenkomen en dus de dijk voor onszelf hebben.

Over de IJsseldijk

Bij Wijhe gaat het fietspad (en wij dus ook) naast de dijk verder. Het water van de IJssel staat al wat hoger. Er zijn tijden dat dit fietspad onder water staat. Bij een bord dat waarschuwt dat het viswater alleen voor leden van de plaatselijke visvereniging is, gaat de route de uiterwaarden in. Ganzen vliegen op en strijken luid protesterend elders neer. Je ziet ze bijna denken: “Wat doen die wandelaars in ons gebied?”.

De Uiterwaarden en visgebied

De route eindigt in Wijhe, waar we de bus weer terug pakken. Zelfs met het grijze weer was het een mooie ochtendetappe. Volgende keer verlaten we de IJssel en gaan het Sallandse binnenland in richting Heino.

Benieuwd naar de andere etappes van het Salland Pad? Hier vind je de verhalen over de etappes tot nu toe.

Elke Maand Een … 2019 (lustrum)

Lustrum
En toen werden we wakker in 2019. Een nieuw jaar met nieuwe uitdagingen. Ook voor de Elke Maand Een …- uitdaging. 2019 is wat dat betreft een lustrumjaar. In de afgelopen vier jaar blogde ik elke maand over de uitdagingen die ik mijzelf gesteld had dat jaar.

In 2015 bezocht ik elke maand een museum en schreef daarover. Het werkte erg motiverend, ook door de reacties op de stukken. Dat maakte dat ik in 2016 een nieuwe Elke Maand Een … – uitdaging aanging: Elke Maand Een Route, waarbij ik een bestaande route wandelde of fietste. Ook in 2017 en 2018 ging ik door met de uitdagingen, respectievelijk met Elke Maand Een Foto (met een verhaal) en Elke Maand Een Straatgedicht.

2019
Maar wat ga ik doen in 2019? Welke uitdaging stel ik mijzelf in dit lustrumjaar? Ik heb besloten om in 2019 alle eerdere Elke Maand Een …- categorieën aan bod te laten komen. Ik ga schrijven over musea, routes, foto’s en straatgedichten. Het streven is een gelijke verdeling van de categorieën over het jaar.

Hoog op het lijstje
Afgelopen jaren had ik de bedoeling om ook straatgedichten en musea in Zeeland te bezoeken. Dit is er niet van gekomen. Voor 2019 staat deze provincie daarom hoog op het lijstje. Ook het Nederlands Fotomuseum in Rotterdam en de N70 Natuurroute in het Rijk van Nijmegen wil ik dit jaar zien/wandelen.

Jullie tips
Uiteraard ben ik benieuwd naar jullie tips. Welke musea moet ik echt bezoeken? Welke wandel- en fietsroutes zijn niet te versmaden (bijvoorbeeld in Zeeland) en is er een straatgedicht dat ik echt niet mag missen? De categorie Elke Maand Een Foto is ook voor mij nog een verrassing. Het is maar net wat tegenkom in 2019 (en vastleg op de gevoelige plaat).

Een overzicht van de blogposts voor Elke Maand Een … 2019 vind je hier.

Westerborkpad etappe 19: Koekange – Hoogeveen

Route: Westerborkpad
Afstand: 15 km
Start: Bushalte Dorpsstraat Koekange
Eind: Station Hoogeveen

Tijdens de vorige etappe van het Westerborkpad – begin november – was het zonovergoten herfstweer. Vandaag is het grijs. De kortste dag is bijna daar en van Koekange tot aan Hoogeveen is men in kerstsfeer.

We zetten de auto bij station Meppel en nemen daar de 8-persoonsbus naar Koekange. Sinds de vorige keer dat we hier waren, is het dorpje meerdere keren in het nieuws geweest door opgravingen naar een lijk bij een boerderij. Er is – voor zover ik weet – niets gevonden. En als wij uit de bus stappen, is het dorp nog net zo ingeslapen als de vorige keer.

De Mr. Harm Smeengeweg leidt ons Koekange uit richting het spoor. Ruim vijf kilometer volgen we de spoorrails richting Echten en zien verschillende intercity’s en sprinters langskomen van en naar Meppel. Bij een wegwijzer staat een bekend geel-blauw bordje met Jacobsschelp. Het Jacobspad loopt hier ook langs. We herkennen het niet direct, maar hier hebben we vorig jaar dus ook gelopen.

Het Jacobspad loopt hier ook langs

Niet veel verder lopen we langs Stal Zoer. Was er ook niet een bekende springruiter met die naam? Als we ‘Okidoki’ op een gebouw zien staan, weten we het zeker. Deze namen van paard en ruiter zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. In de weilanden om ons heen draven paarden en pony’s vrolijk heen en weer.

In Echten stuiten we op een echte plaggenhut. Je kunt er zo naar binnen lopen en we werpen een blik op het karig ingerichte woon- en slaapvertrek. Zelfs nu, midden op de dag, is het schemerig binnen. Dan prijs je je gelukkig met je moderne huis. Aan de overkant van de weg zien we onze eerste grote zwerfkei. Een bordje vermeldt dat de steen oorspronkelijk uit een gebied 100 km boven Stockholm komt.

Plaggenhut in Echten

Via Huize Echten, een statige Havezate uit de 15e eeuw, dat nu gebruikt wordt als werkplaats van de Stichting Visio voor visueel en verstandelijk gehandicapten, lopen we een bospad in. Parallel aan een weg lopen we naar het centrum van Echten en besluiten bij hotel-restaurant-café Boschzicht een cappuccino te drinken. Altijd extra lekker bij dit grijze weer.

Huize Echten

Hierna is het niet ver meer naar Hoogeveen. We volgen de Hoogeveensche Vaart waar we de vorige etappe ook langs liepen. Vlak voor Hoogeveen geeft een steen met plakkaat aan dat de bewoners van de boerderij aan de overkant van de weg – de familie Flokstra – tijdens de oorlog 13 Joodse onderduikers verborgen hielden. Ze verbleven tweeëneenhalf jaar in een hol onder het hooi en overleefden de oorlog.

Gedenksteen voor de familie Flokstra

In Hoogeveen lopen we langs een groep zwerfkeien die als kunstproject bijeen zijn gebracht. We blijven lange tijd de vaart volgen. Lopend over een gravelpaadje zien we veel achterkanten van huizen en Hoogeveense tuinen. We kruisen de A28 en lopen dan richting centrum. De route komt langs een Joodse begraafplaats die sinds 1831 in gebruik is. Ervoor staat een indrukwekkend monument. Een hand heeft een paar mensen te pakken die uit alle macht proberen te ontsnappen. Op plakkaten staan de namen vermeld van de Joodse slachtoffers uit Hoogeveen.

Joods monument in Hoogeveen

De nummers op het kaartje in het wandelboekje staan niet goed aangegeven, waardoor we – blijkt achteraf – de voormalige synagoge gemist hebben. Deze ligt niet direct aan de route, waardoor we er zo voorbijgelopen zijn. Bij een inmiddels doorgebroken winterzonnetje doorkruisen we de ‘beste middelgrote binnenstad 2011-2013’, lopen langs onze laatste zwerfkei en buigen dan af richting station.

Station Hoogeveen in de zon

Volgende keer gaan we verder Drenthe in. Dat wordt nog een uitdaging. De buslijnen die in het boekje worden genoemd, zijn vorige maand opgeheven. Doorlopen naar Beilen (bijna 30 km) of een hubtaxi (tip van een andere wandelaar) lijken onze enige opties. Ach, dat zoeken we volgend jaar wel uit. In 2019 weer verder met het Westerborkpad.

Benieuwd naar de andere etappes van het Westerborkpad? Hier vind je de verhalen over de etappes tot nu toe.

Wandelen op en om Urk

Route: Groene Wissel Urk
Afstand: 10 km
Startpunt: Vakantiepark ‘Het Urkerbos’
Eindpunt: Vakantiepark ‘Het Urkerbos’

Uitzicht op het IJsselmeer vanaf Urk

Op een kille zaterdag halverwege december heb ik met een in de Noordoostpolder wonende vriendin afgesproken om een wandeling in haar provincie te maken. Het wordt Urk, het gewezen eiland waar ik, ondanks alle verhalen, nog nooit geweest ben. Mijn vriendin is er bekend, waardoor ik ineens een wandeling MET gids blijk te hebben!

We zetten de auto bij het vakantiepark ‘Het Urkerbos’, dat er nu verlaten bij ligt en duiken het – juist – Urkerbos in. Toen ik dit bos die morgen googelde kwam als eerste de zoekterm ‘moord’ tevoorschijn. Negen jaar geleden werd hier een 14-jarige jongen vermoord door zijn 15-jarige vriend. Volgens de verhalen waren zij bezig geweest met occulte zaken. Dit zijn dingen die je eigenlijk niet moet lezen als je met z’n tweeën op een grijze dag in dat bos gaat wandelen.

Maar het bos ziet eruit, zoals een bos eruit hoort te zien en we lopen over smalle en bredere bospaden, totdat we de bebouwde kom van Urk naderen. Hier lopen we via een schelpenpaadje achter het zwembad langs en komen uiteindelijk bij een grote vijver uit, waar de inmiddels doorgebroken zon de wolken in laat weerspiegelen.

De zon breekt even door

Als we de plaats inlopen, leidt de routebeschrijving ons grotendeels om het oude centrum heen. Mijn vriendin echter vindt dat als je op Urk bent, je ook het oude centrum moet zien. Daar ben ik het uiteraard helemaal mee eens en als een volleerd gids leidt mijn vriendin ons door de verschillende straatjes en ginkies. Een ginkie is een smal steegje in het oude Urk. Er bestaat zelfs een ginkiestocht, waarbij je zelf of onder leiding van een gids de ginkies verkent en leert over de historie van deze oude brandgangen.

Daarnaast blijken de huizen in het oude centrum niet in een straat, maar in een wijk te staan. Om praktische redenen zijn de huizen in het oude Urk sinds het begin van de 20ste eeuw gerangschikt op wijk. Je woont dus niet op Hoofdstraat nummer 25, maar in wijk 3 nummer 25 (3-25). Alle huizen in dit oude gedeelte zijn op deze manier genummerd. In totaal zijn er 8 wijken. In de loop van de tijd zijn er wel straten die een naam hebben gekregen, maar deze zijn nooit officieel geregistreerd.

Geen straten maar wijknummers

Door dit oude centrum lopen we richting de haven, waar de vissersboten, maar ook plezierjachten, dobberen op het donkere water. In restaurant Het Achterhuis eten we een broodje en kijken we uit over het IJsselmeer. De wind maakt witte koppen op de golven, in de verte vaart een containerschip. Geen verkeerde plek om even op te warmen na de koude wind.

De haven van Urk

Na het broodje lopen we langs de haven terug naar het oude dorp. We zien de rood-witte vuurtoren hoog over het water uitkijken. In de verte staan in rechte lijnen statige windmolens in het water. De laatsten verdwijnen in de heiigheid, daar waar Friesland zou moeten liggen. Even verderop staat het Vissersmonument. Op de muren staan de namen van de overleden Urker vissers. Lang geleden (1717) verdwenen op zee, maar ook heel recent in 2015. De jongste overledene was 11 jaar oud. Veel vissers zijn nooit meer teruggevonden.

Het Vissersmonument met in de verte de windmolens

 

Vuurtoren van Urk

En dan beginnen we aan het laatste gedeelte van de tocht. We lopen met de wind in de rug een tijdje over de dijk langs het IJsselmeer. De windmolens komen steeds een beetje dichterbij. Totdat we de dijk overgaan en het Urkerbos weer inlopen. Hier komen we een aantal niet doorsnee wandelaars tegen: zwaar opgemaakte meisjes met hoog opstaande bontkragen, mannen met leren jassen en glimmende schoenen. Ze groeten vriendelijk, maar de moord zit nog in onze gedachten. Ook vertelt mijn vriendin dat er verhalen de ronde doen dat er in dit bos gedeald wordt. Het grijze weer, dat maakt dat het nu om half drie (een week voor de kortste dag) al donkerder begint te worden, helpt ook niet echt.

De IJsselmeerdijk met uitzicht op Urk

In de verte voor ons loopt een man in donkere kleding, inclusief zwarte muts. Hoewel hij dezelfde kant oploopt als wij, komt hij geleidelijk dichterbij. Het lijkt wel of hij steeds langzamer loopt. We houden wat in en bij de asfaltweg die ons weer naar de auto brengt, passeren we hem. Op onze groet mompelt hij wat, kijkt weg, loopt een rondje en draait zich dan om naar het pad waar wij uitkwamen. Als ik achterom kijk, zie ik dat hij weer verdwenen is in het bos.

Het Urkerbos met de bewuste wandelaar

In de auto kijken we terug op een gezellige middag. Misschien is dit wel een wandeling voor een ander jaargetijde, concluderen we. En vooraf informatie opzoeken over het Urkerbos is wellicht ook niet zo’n goed idee. Maar door Urk dwalen met – als het even kan een gids – kan ik iedereen aanbevelen. Je wordt er heel wat wijzer door.

Pieterpadwandelaar

Het bankje is bezet. Een man en een vrouw zijn neergestreken op het blanke hout waarin de nerven die ooit een boom waren nog goed te zien zijn. Met hun ruggen schermen ze deels de afstanden naar het begin en einde van het pad der paden af. Ook de Drentse plaats die groot in de rugleuning is geëtst is nauwelijks te lezen. Dankzij de Facebookfoto’s herkennen we het pieterpadbankje echter meteen. Bankjes langs het beroemde wandelpad zijn een begrip op zich.

Mijn vriendin en ik halen allebei onze telefoons tevoorschijn voor een foto. De uitrustende wandelaars staan vrijwel gelijk op en laten zonder omhaal hun voormalige zitplaats fotograferen. Ze stellen zelfs voor een foto van ons te maken, op het bankje. Wij maken dankbaar gebruik van het aanbod. Met verwaaide haren knijpen we onze ogen tot spleetjes tegen de zon.

Hoewel ze, zoals dat hoort, het rood-witte wandelboekje in de hand hebben, vallen ze met hun outfit uit de toon bij de hordes pieterpadwandelaars die vandaag op pad zijn. Ik zag vandaag meer wandelstokken, afritsbroeken, sneldrogende shirts in felle kleurtjes, afgedragen bergschoenen en uiteraard rugzakken met waterzakken (met zo’n slangetje over de schouder) dan tijdens alle andere wandelingen van dit jaar tezamen.

De man en vrouw dragen beide een modieuze zonnebril en dito sneakers. De studs op haar shirt laten ruimte vrij voor de glimmende letters die het woord ADORABLE vormen. Zijn spijkerbroek is afgezakt volgens de laatste mode. Zeker geen doorsnee-wandelaars. Zijn eerste vraag echter verraadt dat ze wel degelijk meerdere etappes van het Pieterpad achter de rug hebben: “Lopen jullie naar het noorden of naar het zuiden?”

Zij lopen zuidwaarts en moeten vanuit Drenthe nog een eindje. In mei dit jaar zijn ze begonnen, nadat ze de twee delen van het routeboekje cadeau hadden gekregen. Hun kinderen vonden het een gepast cadeau voor hun 25-jarig huwelijksfeest. “En ik heet Pieter” voegt de man eraan toe, “vandaar”. Hij grijnst zijn rechte, blinkend witte tanden bloot.

Wat we van de etappe van vandaag vonden, vragen ze. Ik wil vertellen over de idyllische beekjes, het bijzondere hoogveen, de bossen waar het licht zo mooi doorheen valt, maar word na mijn inleidende ‘Mooi etappe, we …!” door Pieter in de rede gevallen. Vandaag teveel natuur naar hun smaak, ze misten de plaatsjes. Op een gegeven moment heb je zo’n bos wel gezien.

Uiteraard lopen ze gewoon verder. Het is wel “relaxed”. En ze komen steeds dichter bij hun woonplaats in de Achterhoek. Ach, ze hebben de tijd. Gisteren nog kwamen ze twee vriendinnen tegen die al 12 jaar onderweg zijn op dit langeafstandspad. Ze kunnen dus nog even vooruit. Terwijl Pieter praat, houdt hij continu de passerende wandelaars in de gaten. Jonge blonde vrouwen krijgen een stralende lach toegeworpen.

Dan stelt hij voor samen de laatste kilometers naar het eindpunt van de etappe te lopen. Ik wissel een verbaasde blik met mijn vriendin. Samen oplopen met andere wandelaars gebeurt wel vaker op het Pieterpad, maar Pieter lijkt toch een voorkeur te hebben voor andere – vooral jongere en blondere – wandelaars. Met de gedachte dat het maar een paar kilometer is, stemmen we toe.

Pieter bergt demonstratief zijn boekje op in zijn rugzak. Het is nog maar een klein stukje en de markering tot nu toe is “echt geweldig”. Bij een splitsing aan een bosrand slaat toch de twijfel toe. Twee paden en geen wit-rode markering. Wij vonden de markering niet zo geweldig vandaag en met het boekje dat we in de hand hebben gehouden, gaan wij ze voor op het juiste pad.

Een kwartier later zitten we op een Schoonloos terras. Alle tafeltjes zijn bezet door wandelaars. Rood-witte boekjes en rugzakken zover het oog reikt. Arriverende wandelaars worden herkend, begroet, verhalen worden uitgewisseld. Vooral het natuurschoon onderweg is onderwerp van gesprek. Pieter en echtgenote drinken ontspannen hun welverdiende biertje en gaan bijna op in de groep wandelaars. Bijna.

Als ze aanstalten maken om hun auto op te zoeken, wensen we ze nog veel wandelplezier. “Misschien tot ziens” zegt Pieter joviaal, “binnen nu en twaalf jaar”.

In oktober dit jaar liep ik twee etappes van het Pieterpad en deed inspiratie op voor dit korte fictieve verhaal. Benieuwd naar de etappe waarbij we dit pieterpadbankje tegenkwamen? Lees hier mijn wandelverslag.

Het gedicht dat indruk maakte

Het is Najaarspoezieweek op de blog van Sandra leest. Eerder deze week schreef ik over de poëzie die gewoon op straat ligt. Als je wil, kun je in elke zichzelf respecterende plaats in Nederland poëzie lezen op muren, ramen, banken, de straat of waar dan ook. Je komt af en toe de meest verrassende gedichten tegen. Naast straatpoëzie lees ik af en toe ook poëzie op papier (al dan niet analoog). Eén zo’n gedicht wil ik jullie niet onthouden.

Lang geleden studeerde ik Nederlands en abonneerde ik me – op advies van een docent – op het digitale poëziemagazine Meander. E-mail begon net in zwang te raken en die digitale magazines (zoals o.a. ook Neder-L) werden periodiek in je mailbox bezorgd. Op mijn studentenkamer had ik toen nog geen internet, dus las ik mijn mail in één van de computerzaaltjes van de universiteit.

Daar, in zo’n saai zaaltje met grijze vloerbedekking, witte muren en als je geluk had nog een paar ramen, kwam ik op een dag in Meander een gedicht tegen dat veel indruk maakte. Zoveel indruk, dat ik het overtypte en printte. Jarenlang heeft het A4-tje in mijn studentenkamer gehangen, te midden van andere teksten.

20 jaar later en vele verhuizingen verder overlijdt de vader van een vriendin. Zij schrijft zelf gedichten en om de een of andere reden moet ik denken aan dat gedicht van toen. Als hart onder de riem op de condoleancekaart. Maar wat was de tekst precies? Het A4-tje had de verhuizingen niet overleefd. De mail, het mailadres en het mailprogramma van toen zijn al lang verleden tijd. Maar het geheugen van internet is indrukwekkend. Zonder de naam van de dichter te weten, vind ik het terug.

Het gedicht heeft niet aan kracht ingeboet. Oordeel zelf:

Weggaan

weggaan maakt niet veel geluid
niet meer dan herfstbladeren
die opstuiven in de wind
de boom blijft verweesd achter
nu zijn stem op het tuinpad ligt
en geluiden dempt
haast onhoorbaar
je voetstappen
die zich verwijderen
alleen wie achterblijft
weet hoe afscheid klinkt

Fatima Ualgasi

Van Fatima Ualgasi (1965) is, voor zover ik kan vinden, geen dichtbundel verschenen. Het gedicht Weggaan werd tussen 1995 en 1999 gepubliceerd in Meander. Ik ben niet de enige die onder de indruk is van dit gedicht. Een korte zoektocht op internet leert mij dat in 1999 de lezers van Meander dit gedicht kozen tot ‘Meanders Gedicht van het Jaar’. Toen de geestelijk vader van Meander, Rob de Vos, in april dit jaar overleed, werd zijn dood op Meander ook herdacht met dit gedicht. Op deze site vind je meer gedichten van Fatima Ualgasi.

Benieuwd wat de andere Najaarspoëzieweek-bloggers schrijven over poëzie? Kijk eens op de blogs van:

Sandra leest
Jannie Tr
Stien
Lalagè Leest
Antoinette