Graafschapspad etappe 1: Zutphen – Laren

Route: Graafschapspad
Afstand: 20 km
Start: Station Zutphen
Eind: Bushalte Dorpsstraat, Laren

In de zomer van 2018 kwam ik tijdens een fietsweekend in de Achterhoek geel-rode markering tegen. Dit bleek het 124 km lange Graafschapspad aan te duiden. Ik was die dagen door prachtige gebieden gekomen en besloot toen om deze streek ook te voet te verkennen. In januari 2020 is het zover en loop ik de eerste etappe van het Streekpad.
Het Graafschapspad maakt een rondje door de Achterhoek: van de IJsselvalei naar het glooiende land waar de Berkel doorheen meandert, door Hanzesteden, bossen, langs landgoederen en havezaten. Ik maak me op voor een afwisselend en verrassend stukje Nederland.

Het is ijzig koud als we het station van Zutphen uitstappen. Ons doel is om eerst het begin van het Graafschapspad te vinden: de St. Walburgiskerk. Het Graafschapspad maakt weliswaar een rondje maar het boekje begint en eindigt in het centrum van Zutphen. En wij dus ook. De kerk is bekend terrein voor me. In diezelfde zomer van 2018 vond ik hier meerdere gedichten. Met een vriendin liep ik toen de poëzieroute van Zutphen.

Ida Gerhardt en de St. Walburgiskerk

Vanaf de kerk leidt de route ons dwars door het oude centrum en langs de stadsmuur. Het blijft een mooie stad. De Berkelruïne met de bootjes doet buitenlands aan. Dit was één van de twee waterpoorten van Zutphen en sinds een paar jaar toegankelijk voor publiek. Wij lopen door. Via een waterrijk park met recreatievijver de Grote Gracht en een flatwijk komen we bij de Berkel uit.

Berkelruïne

Over het schouwpad volgen we de rivier. Ganzen vliegen over, we komen een enkele hardloper tegen, maar verder is het stil. En grijs. En koud. Het één zal wel verband houden met het ander. We komen meerdere markeringen van andere wandelingen tegen, waaronder de dagwandeling van het Hanzestedenpad ‘De Hoofdige Boer’. Een naam die we later in de wandeling nog tegen gaan komen.

Schouwpad langs de Berkel

Langs de Berkel zien we grote huizen staan, waaronder een paar buitenplaatsen. Zo ligt Huis de Voorst er indrukwekkend bij. Via glooiende akkers en rechte bospaadjes lopen we naar Almen.

Huis de Voorst

 

Een kaarsrecht bospad

We zijn de plaats nog niet binnen of we worden begroet door een viertal dichtregels. Ze blijken van de 19e -eeuwse dichter A.C.W. Staring te zijn die in dit gebied woonde. De regels komen uit het gedicht met de ons inmiddels bekende naam ‘De Hoofdige Boer’. Ook de rest van de plaats heeft Staring in zijn armen gesloten. Er is een museum gewijd aan de dichter en het plaatselijke hotel heet – uiteraard – De Hoofdige Boer. Wij besluiten er op te warmen en genieten er van een cappuccino. Ons uitzicht bestaat uit een parkje met nog enkele dichtregels van de dichter.

Dichtregels uit ‘De Hoofdige Boer’ van A.C.W. Staring

Na Almen lopen we via Landgoed De Almense Mölle, waar ooit twee molens stonden, weer richting de Berkel. Hier volgt de route wederom het schouwpad. Her en der zien we kanosteigers en krijgen zin om bij warmer weer hier eens te gaan kanoën.

Landgoed de Almense Mölle

Dan verlaten we de Berkel, steken het Twentekanaal over en volgen de lange doorgaande weg richting Laren. Het laatste stuk gaat wederom over een schouwpad, ditmaal langs een klein slootje met de welluidende naam ‘Molenbeek’. We naderen Laren vanuit het westen en lopen door tot aan het standbeeld van Albert Mol. De acteur, danser, cabaretier en schrijver woonde in Laren. Zijn lachende beeltenis herinnert de voorbijganger hieraan.

Albert Mol in Laren

Vlakbij Albert pakken we de bus. We kijken terug op een mooie etappe, met af en toe wat saaie stukken langs lange wegen. Bij een zonnetje ziet het er ongetwijfeld nog mooier uit. Wie weet wat de tweede etappe ons brengt.

Benieuwd naar de andere etappes van het Graafschapspad? Mijn wandelervaringen tot nu toe vind je hier.

Elke Maand Een … | Leeslampjes

Elke Maand Een: Foto
Waar: In de bus

Ik ben de enige op het donkere en koude busstation als – vijf minuten later dan normaal – de bus komt voorrijden. Ik was al bang dat ik nog een half uur op deze vertrouwde maar nu unheimisch aandoende plek moest doorbrengen. De vijftiger die achter het stuur zit, kijkt me even aan en bromt een goedemorgen. Zijn grijze haar heeft de just-out-of-bed-look, al dan niet opzettelijk. Witte baardstoppels sieren zijn kin. Van zijn overhemd zijn de bovenste vier knoopjes los.

Ik check in en loop het smalle gangpad door. De bus is nagenoeg leeg. Ik vermoed dat mijn dagelijkse busgenoten begonnen zijn aan hun welverdiende vakantie en zich nog eens omdraaien in hun warme bed. Eén man in een felgele jas met bedrijfslogo, een werkbroek en werkschoenen zit achterin de bus. Zijn benen uitgestrekt in het gangpad. Hij kijkt op zijn telefoon. Het licht van het schermpje geeft zijn gezicht een blauwe gloed. Een spook in de bus.

Ik pak mijn boek en ben binnen enkele zinnen op een bergweide, ergens in de Italiaanse Alpen. Als de bus stopt, zie ik dat we al halverwege zijn. Mijn medepassagier stapt uit, steekt zijn hand op naar de buschauffeur en laat mij met hem alleen.

De bus draait de snelweg op richting de volgende halte, 20 km verderop. Er zijn minder rode achterlichten om ons heen dan in voorgaande weken. De ruitenwissers vegen miezerregendruppels van de voorruit. Kerstklanken van Sky Radio beginnen zachtjes door de bus te stromen. Ik hoor de chauffeur mee neuriën met ‘Last Christmas’.

De leeslampjes gaan uit. Abrupt word ik weggerukt uit het vredige berglandschap. Op de bladzijden van mijn boek kan ik geen letters meer onderscheiden. Om me heen is het nu echt donker. Langzaam, me goed vasthoudend aan de stangen, loop ik naar voren. “Chauffeur, mogen de leeslampjes weer aan?” De man springt op van zijn stoel, totdat zijn gordel hem weer terug dwingt. Hij kijkt me aan. Hoewel ik naast hem sta, schreeuwt hij: “Ik schrik me het apelazarus! Ik dacht dat de bus leeg was.” Hij legt zijn hand op zijn borst, waar – zo stel ik me voor – hij zijn hart overuren voelt maken.

Ik mompel een verontschuldiging. De chauffeur reikt met zijn linkerhand naar een knopje. De leeslampjes gaan weer aan. “Bedankt”, zeg ik, en probeer een geruststellende glimlach uit. “Geen dank” mompelt de chauffeur. Zijn blik is gericht op de weg. Als ik terugloop naar mijn plek, is de stilte overweldigend. Wham! moet wachten totdat ik ben uitgestapt.

Net als vorig jaar is de Elke Maand Een …- uitdaging in 2020 een combinatie van eerdere uitdagingen. Afgelopen jaren schreef ik elke maand over respectievelijk een museum (2015), een route (2016), een foto (2017) en een straatgedicht (2018). Ook dit jaar komen alle eerdere categorieën aan bod. Een overzicht van de artikelen vind je hier.

Pieterpad etappe 6: Schoonloo – Sleen

Route: Pieterpad
Afstand: 24 km
Start: Bushalte Rotonde, Schoonloo
Eind: Sleen centrum

Pieterpad, het pad der paden. Of in ieder geval het eerste langeafstandspad in Nederland. Het loopt van Pieterburen naar de Sint Pietersberg en spreekt tot de verbeelding. Vele mensen lopen het en doen er soms jaren over om het uit te lopen. Een vriendin van mij liep het pad in 2018 in anderhalve maand, vrijwel achter elkaar. Ik liep toen twee etappes met haar mee. Hoog tijd voor de rest.

Pieterpadbankje

Een half uur voordat de bus vertrekt, parkeren we de auto in het centrum van Sleen. We waren die ochtend op tijd vertrokken om maar niet de bus, die één keer per uur gaat, te missen. In de tijd die we nu over hebben, drinken we een cappuccino bij de bakker. Achter een stellage met koeken is een plekje ingericht waar net twee mensen naast elkaar kunnen zitten aan een hoge tafel. Een prima begin van de dag.

Bij de bushalte is het knap koud. Dat vindt de oude mevrouw ook die we daar treffen. Zij gaat voor het eerst sinds 50 jaar weer met de bus. Nu haar man overleden is, is ze aangewezen op het openbaar vervoer. Ze heeft geen rijbewijs. We horen alles over hun wandelvakanties in de bergen – “dat is toch veel mooier dan hier?!” en wenst ons een goede wandeling als ze een dorp verderop uitstapt.

In Schoonloo verlaten ook wij de bus en lopen via het café, waar ik bijna anderhalf jaar geleden mijn eerste Pieterpad-etappe eindigde, het dorp uit. Al snel komen we in het bos terecht, waar dennenbomen in lange rijen staan. Langs het modderige pad liggen boomstammen netjes opgestapeld. Gedurende de hele etappe zullen we voornamelijk in het bos lopen.

Het heeft flink geregend de laatste tijd …

We komen langs De Tweelingen en de Meeuwenplassen, drassig hoogveen waar zeldzame plant- en diersoorten voorkomen. Als we achter ons stemmen horen, denk ik eerst aan Pieterpad-wandelaars. Maar het blijken mountainbikers. Een hele hoop. Voornamelijk mannen van middelbare leeftijd. Wij doen snel een paar stappen opzij en laten ze door. Ze groeten allemaal vriendelijk en slaan dan af naar een pad waar wij niet heen hoeven. We denken hier mooi vanaf te zijn gekomen, maar dit waren niet de laatste mountainbikers van vandaag.

Meeuwenplassen

Als we verder lopen over de bospaden valt het op dat velen verhard zijn met kleine keitjes. Dit zijn flintenwegen, lees ik in het boekje. Flinten zijn veldkeien die verzameld werden tijdens de heideontginningen in de jaren 20 en 30 van de vorige eeuw. Ze werden o.a. gebruikt om de Drentse bospaden te verharden. Je ziet ze dan ook in veel Drentse bossen.

Flintenweg

De route gaat verder over het Orvelter veld en duikt dan weer de bossen in. Regelmatig kruist nu een mountainbikeroute ons pad. Af en toe lopen we zelfs hele stukken óver het mountainbikepad. Gelukkig komen we op die momenten geen mountainbikers tegen, hoewel we ze wel regelmatig in het bos zien. Ik kan me voorstellen dat dit soort shared-space-plekken op mooie zomerse dagen voor wat vervelende ontmoetingen kunnen zorgen. Op de smalle single track kom ik als wandelaar liever geen mountainbiker tegen, en als mountainbiker liever geen wandelaar.

Via een lange brede weg komen we bij het Oranjekanaal uit, steken dit over en duiken aan de andere kant weer het bos in. Daar vinden we een bankje in de luwte om ons brood op te eten. De harde wind maakt het ijzig koud vandaag, waardoor dit, na 15 km, onze eerste pauze is. Daar passeren ook de eerste andere Pieterpadders die we vandaag zien. Ze wensen ons smakelijk eten. Even later wensen wij hen hetzelfde. Zij hebben een kilometer verderop een bankje gevonden in het net doorgebroken zonnetje.

Brug over het Oranjekanaal

Niet veel later komen we langs het Pieterpadmonument. Bovenop een heuvel staan drie grote stenen op elkaar. In 2004 werd dit monument opgericht ter ere van de bedenksters van het Pieterpad: Bertje Jens (1913 – 2009) en Toos Goorhuis-Tjalsma (1915 – 2004). Zij zetten het pad uit tussen 1978 en 1983. Het bestaat dus al het grootste deel van mijn leven.

Pieterpadmonument

Na dit monument volgt er nog één, ditmaal als herinnering aan de Britse bommenwerper die hier in 1943 neerstortte. Restanten van het vliegtuig zijn verwerkt in het monument en beschreven met de namen van de 7-koppige bemanning die de crash niet overleefde.

Vliegtuigmonument

Hierna is het bosloze gebied niet ver meer. De laatste kilometers tot aan Sleen lopen we door open terrein over lange rechte fietspaden. De toren van Sleen zien we al van verre liggen. In het dorp warmen we ons op met een cappuccino. Een goed begin en einde van een boomrijke etappe.

Kerktoren van Sleen

Benieuwd naar de andere gelopen etappes van het Pieterpad? Hier vind je de etappes tot nu toe.

Elke Maand Een … | Wandelen bij Bad Bentheim

Elke Maand Een: Route
Route: Grafschafter Spurensuche | Auf den Spuren eines Riesen
Afstand: 17 km
Hoogtemeters↑↓: 94 meter
Start: Schüttorf, parkeerplaats bij Freibad, Graf-Egbert-Straße
Eind: Schüttorf, parkeerplaats bij Freibad, Graf-Egbert-Straße

In het Grafschaft Bentheim, vlak over de grens in Duitsland, is meer dan 320 km aan gemarkeerde wandelingen uitgezet: de Graftschafter Spurensuche. Je volgt er de sporen (Spuren) van het landschap, de geschiedenis en de cultuur. Wij kozen voor de rondwandeling Auf den Spuren eines Riesen. De route voert door het oude plaatsje Schüttorf, gaat over de Bentheimer Berg en door het Vechtetal. De oorspronkelijke wandeling is 14 km, maar wij pikten in een extra lus ook Bad Bentheim mee.

De route is goed gemarkeerd

Het jaar is nog maar twee dagen oud als we de auto bij het openluchtzwembad in Schüttorf parkeren. Hier zal het niet druk worden vandaag. Het is grijs, koud weer, mistig en de bomen en struiken zijn wit verijst. Al meteen bij de parkeerplaats zien we de oranje bordjes met witte pijltjes die we het grootste deel van de route volgen. We steken de weg over en gaan het centrum in van het oudste stadje van het Grafschaft Bentheim. De reus (Riesen) die deze wandeling zijn naam geeft, is niet te missen. De kerktoren van de evangelisch-gereformeerde kerk is hoog, de hoogste van het Grafschaft en wordt de ‘Schüttorfer Riesen’ genoemd.

De reus

We maken een lusje door het stadje dat vroeger een belangrijke handelsplaats was. Het ligt aan de Vecht en twee belangrijke handelsroutes komen hier samen. Het koude en grijze weer nodigt niet uit om lang stil te blijven staan en dus lopen we verder, het stadje uit. Al snel komen we in het Bentheimer Wald. Het is er rustig, geen wandelaars, geen hondenuitlaters, alleen de witte bomen.

Na een paar kilometer komen we langs de Gaststätte ‘Zum Waldbauern’ waar herten achter een hek ons aanstaren en vreemde geluiden produceren. De Gaststätte is gesloten. Ik kan me voorstellen dat het hier in een ander jaargetijde een drukte van belang is. We lopen verder door het bos totdat de oranje route naar links gaat en wij de GPS-track verder volgen, door naar Bad Bentheim.

Al snel horen we klokken beieren, het lijkt niet meer op te houden. Het komt uit de richting van Bad Bentheim. Het plaatsje is niet ver meer, hoewel we het gevoel hebben nog midden in het bos te lopen. We steken een spoor over, passeren een kuuroord en komen uit bij het station van Bad Bentheim. Bekend terrein, hier startte ik vorig jaar het Marskramerpad. We kwamen toen ook langs het kasteel, waar we ook nu even een kijkje nemen.

Kasteel Bentheim

Bij een bakker in Bad Bentheim warmen we op met cappuccino. Je hoort er meer Nederlands dan Duits. We zitten hier natuurlijk niet ver van Nederland en het is kerstvakantie. Na de koffie wacht ons een berg, de Bentheimer Berg. Ik had me er niet veel bij voorgesteld, maar het is prachtig. Via kleine paadjes lopen we een tijd over de bergrug. Links zijn de afgrond en de rotsen goed te zien. De winterse takken van de bomen zorgen voor mooie plaatjes.

We lopen langs verschillende afgronden

Via het dorpje Suddendorff lopen we richting de Vecht. Door de modder volgen we de rivier totdat we een brug over moeten. Hekken en rood-wit lint doen echter het ergste vrezen. Het papiertje aan het hek meldt “Die Holzbrücke wurde aufgrund von massiven Schäden gesperrt.” Het is de tweede brug binnen een week die afgesloten is tijdens een wandeling! Hoewel bij het Pieterpad afgelopen weekend de brug compleet was verdwenen.

Een afgesloten brug

Een blik op de GPS leert dat we gewoon de Vecht kunnen blijven volgen en dan ook in Schüttorf uitkomen. We missen een dode arm van de Vecht, maar de route die we nu volgen is ook mooi. Onder druppelende bomen door, de temperaturen zijn blijkbaar boven het vriespunt gekomen, lopen we weer richting de auto. Zelfs met dit grijze weer was de wandeling zeker de moeite waard.

De Vecht

Wil je ook een van de Grafschafter Spurensuche lopen? Je vindt de wandelingen op deze site. Ook is er een GPS-bestand beschikbaar, wat het lopen van een extra lusje makkelijk maakt. De route die wij liepen was goed gemarkeerd.

Net als vorig jaar is de Elke Maand Een …- uitdaging in 2020 een combinatie van eerdere uitdagingen. Afgelopen jaren schreef ik elke maand over respectievelijk een museum (2015), een route (2016), een foto (2017) en een straatgedicht (2018). Ook dit jaar komen alle eerdere categorieën aan bod. Een overzicht van de artikelen vind je hier.

Wandelen op de Teutoschleifen | Holperdorper

Route: Teutoschleifen | Holperdorper
Afstand: 13 km
Hoogtemeters↑↓: 392 meter
Start: Lienen, parkeerplaats bij het Hallenfreibad, Holperdorper Straße 39
Eind: Lienen, parkeerplaats bij het Hallenfreibad, Holperdorper Straße 39

De route is goed gemarkeerd

Het is nieuwjaarsdag 2020. Oudejaarsavond is knap mistig verlopen in Nederland. Maar ook in het Teutoburgerwald, waar wij een paar dagen zitten. De mist is nog niet opgetrokken als we naar het beginpunt rijden van de Teutoschleife Holperdorper in Lienen. Met de voorspelling dat later die dag de zon doorbreekt, beginnen we aan de wandeling.

In het bos levert de mist mooie plaatjes op. Regelmatig staan we stil om het beeld vast te leggen. Een man met hond die net voorbij komt, ziet ons staan en wijst op een zijweggetje, “Sie mussen dorthin gehen”. Wij knikken, bedanken vriendelijk, maar volgen dan toch de markering van de Teutoschleife die rechtdoor loopt.

We stijgen flink en komen langs schitterende uitzichten. Althans, volgens het wandelfoldertje. Wat wij zien is veel wit. Het uitzicht op Lienen en op een steengroeve op de Aldruper Berg gaan aan ons voorbij. Wel zien we de Brüggelieth Quelle, een van de 7 bronnen in dit gebied, te midden van een slagveld van boomstronken en boomstammen. Ook verderop is het een ware kaalslag. Later lees ik dat de storm Friederike vorige winter flink heeft huisgehouden in dit gebied. Het duurt nog wel even voor de natuur zich heeft hersteld.

De Brüggelieth Quelle

We komen langs een Weihnachtsbaumschule, een leuk woord voor kerstbomenkwekerij waar de zon eindelijk terrein begint te winnen. De Duvensteine (in vroeger tijden werden bij deze rotsen de moedergodinnen vereerd vanwege vruchtbaarheid), zijn nog in nevelen gehuld, maar hierna breekt de zon dan toch echt door. De mist lost op en maakt plaats voor een strakblauwe hemel. Gelukkig zijn de uitzichten nog niet op.

Als de mist optrekt…

 

Mooie contrasten van zon en schaduw

De zon trekt inmiddels ook andere wandelaars aan. Kwamen we in het begin enkel een paar hondenuitlaters tegen, nu komen steeds meer gezinnen en zelfs hele families met minimaal drie generaties, ons tegemoet. De meesten wensen ons “eines frohes Neujahr”, een enkeling “frohe Weihnachten”, maar zij verbetert zichzelf snel als haar wandelgenoten in een vrolijk gelach uitbarsten.

Creatievelingen onderweg

Het jaargetijde en het weer zorgen voor felle contrasten tussen zon en schaduw, maar ook voor strijklicht. Tel hier het heuvelachtige landschap bij op, de druppels aan de bomen en struiken, hier en daar een ijsrandje aan blaadjes en uitgebloeide bloemen en je hebt een schitterende winterdagwandeling.

Prachtig strijklicht

Op het einde van de route komen we bij ‘Malepartus’, een Gaststätte met het interieur van een skihut. Aangezien alle bakkers die ochtend dicht waren, gingen we ervan uit dat de horeca onderweg ook wel gesloten zou zijn. Niets is minder waar. De gezellig pratende stemmen komen ons buiten al tegemoet. Het is er een drukte van belang. We grijpen de kans met beide handen aan, installeren ons aan een tafeltje en bestellen heerlijk warme Kaiserschmarren met cappuccino. Met temperaturen net boven het vriespunt en 12 km met flinke stijgingen en dalingen in de benen is dit net wat we nodig hebben.

Aardig wat heuvels

Hierna is de auto niet ver meer. De mist begint zich alweer te settelen in het bos als we afdalen naar de parkeerplaats bij het Hallenfreibad. We kijken terug op een prachtige en afwisselende Teutoschleife, die ik iedereen kan aanraden.

Wil je ook een van de Teutoschleifen lopen? De wandelgids kun je via de website van Geheim over de grens gratis bestellen. Hierin vind je de 7 rondwandelingen met kaartjes en beschrijvingen. Ook zijn ze als GPS-bestand te downloaden. Onze ervaring is trouwens dat je de routes prima op de markering in het veld kunt lopen. Elke afslag is goed aangegeven.

De Teutoschleifen vind je in een gratis foldertje

Benieuwd naar de andere Teutoschleifen? Lees ook mijn wandelverslag van:

2020 | Vooruitblik op mijn wandeljaar

En toen was het 2020. Een nieuw wandeljaar is aangebroken. Wat zijn mijn plannen?

Nederland
In 2020 wandel ik verder op het Marskramerpad, het Noardlike Fryske Wâlden Streekpad en het Pieterpad en wellicht dat ik dit jaar het Salland Pad afrond. Daarnaast is het plan om aan een nieuw pad te beginnen: het Graafschapspad in de Achterhoek. Het boekje is al binnen.

Ook mogen de eendaagse routes niet ontbreken. Zo heb ik mijn zinnen gezet op het Kromme Rijnpad. Een paar jaar geleden heb ik een stukje van dit pad gewandeld. De 29 km lange route loopt van Wijk bij Duurstede, langs de Kromme Rijn, naar Utrecht. Een mooie route die naar meer smaakte en de 29 km zijn goed te doen in een dag. Misschien dat het er dan toch dit jaar van komt. Uiteraard zal ik ook dit jaar de nodige Groene Wissels en Trage Tochten wandelen. Ze bevallen over het algemeen zeer goed. Ook sluit ik een NS-wandeling of een Klompenpad niet uit.

Zwitserland
Voor de zomer staat er een wandelvakantie in Zwitserland gepland. De plannen liggen nog niet vast maar wandelen bij Grindelwald in het kanton Bern staat in ieder geval op de planning. Ik kom van kinds af aan in dit land en ken met name het Wallis goed. In de regio Grindelwald heb ik een aantal jaren geleden gewandeld. Dat beviel goed en daarom staan er nu weer een paar dagen in dit gebied op het programma.

Tips?
Heel wat plannen voor 2020 dus. Natuurlijk sta ik ook open voor andere interessante wandeltips in Nederland. Dus is er een Groene Wissel, een Trage Tocht, een NS-wandeling, een Klompenpad of andere eendaagse wandelroute die ik zeker moet lopen, laat het me weten. Ook tips voor eendaagse wandelingen in Zwitserland zijn welkom. Welke wandelingen in dit prachtige land zijn echt de moeite waard?

Pieterpad etappe 2: Winsum – Groningen

Route: Pieterpad
Afstand: 21 km
Start: Station Winsum
Eind: Station Groningen

Pieterpad, het pad der paden. Of in ieder geval het eerste langeafstandspad in Nederland. Het loopt van Pieterburen naar de Sint Pietersberg en spreekt tot de verbeelding. Vele mensen lopen het en doen er soms jaren over om het uit te lopen. Een vriendin van mij liep het pad in 2018 in anderhalve maand, vrijwel achter elkaar. Ik liep toen twee etappes in Drenthe met haar mee. Hoog tijd voor de rest.

Op een van de laatste dagen van het jaar is er mooi winterweer voorspeld. Ik heb een zondag zonder afspraken en besluit een vroege trein naar Winsum te pakken voor de tweede etappe van het Pieterpad. Als ik in Groningen overstap op de trein naar Roodeschool, stappen er met mij nog een aantal wandelaars in. Ze hebben het over ‘De Gouden Karper’, een herberg in Winsum, maar ook het beginpunt van de tweede etappe. Dit moeten wel Pieterpadwandelaars zijn.

In Winsum is het stil. Zondagochtend half 10 in de kerstvakantie is blijkbaar geen tijd om naar buiten te gaan. Het is ook knap koud, wellicht dat dat ook niet meehelpt. Ik geniet van de rust als ik met behulp van de aanwijzingen in het boekje naar ‘De Gouden Karper’ loop. Vanaf daar gaat de route al snel Winsum uit.

Over een rustig landweggetje loop ik tussen de weilanden richting Garnwerd. De beloofde zon laat nog op zich wachten, maar de rijp op de weilanden levert mooie plaatjes op. Er lopen twee mannen met vier honden voor me. De honden lopen los en zijn erg enthousiast. Nu ben ik niet zo’n fan van enthousiaste honden en ga steeds langzamer lopen. Het mag niet baten. Midden op een smal fietspad lassen ze een pauze in, waar koekjes voor zowel mens als dier aan te pas komen. De mannen zien mijn aarzeling, grijpen de honden vast en zeggen het bekende zinnetje ‘ze doen niks hoor!’. Ik mompel een bedankje en zet flink de pas erin. Het geblaf achter me wordt langzaam zachter.

Het Groninger land op een winterse zondagochtend

Uit de richting van Garnwerd hoor ik de knallen van het carbid schieten. Tot aan Groningen blijven de knallen te horen. Nog een paar dagen tot aan oud en nieuw. Dat kan niemand ontgaan. De route laat Garnwerd links (of eigenlijk rechts) liggen. Het is nog vroeg en waarschijnlijk is er weinig horeca open. Ik besluit maar door te lopen. Bij de Wetsingersluis in het Reitdiep breekt dan toch een winterzonnetje door en het landschap krijgt een heel ander aangezicht.

Verder naar Oostum. Als in de verte het kerkje, hooggelegen op een wierde, opdoemt, zie ik langs de weg een schilderij van – juist – hetzelfde kerkje. Bijna 100 jaar geleden, in 1922, schilderde Ploeglid Johan Dijkstra hier het kerkje van Oostum. Door zo’n bord kijk je heel anders naar het landschap om je heen. Een leuk idee!

Het schilderij met rechts in de verte het kerkje

 

Het kerkje van Oostum

In Wierumerschouw stuit ik op een van de omleidingen van deze etappe. Door een aanvaring is de Paddepoelsterbrug over het Van Starkenborghkanaal gestremd. Gelukkig zijn er meer bruggen en de goed aangegeven markering brengt me langs het Reitdiep naar de Dorkwerderbrug. Op de dijk langs het Reitdiep staat de lage zon recht voor me. De silhouetten van de Pieterpadwandelaars die in de verte voor me lopen, steken mooi af tegen de kale bomen. Als ik me omdraai ziet de wereld er heel anders uit. De dreigende lucht met zon maakt dat ik een beetje sneller ga lopen.

Het Reitdiep richting de zon

 

Het Reitdiep met de zon in de rug

Langs het Van Starkenborghkanaal loop ik naar de plek waar de route oorspronkelijk zou uitkomen. Waar een brug zou moeten liggen, is nu een vrije doorgang. Dat was inderdaad lastig oversteken geweest. De route buigt hier af richting Groningen. Al snel zie ik rechts van me de eerste gebouwen van universiteitscomplex Zernike opdoemen.

De Paddepoelsterbrug is verdwenen

Aan mijn linkerhand staat een bord dat wijst ‘naar het klooster’. Nu zie ik geen klooster, maar wel een gedicht. Albertina Soepboer beschrijft het klooster dat hier ooit stond. Een tweede gedicht van Lammert Tiesinga even verderop heeft de titel ‘Galgenveld’. Google geeft een verklaring. Beide gedichten verwijzen naar Kasteel Selwerd (nog steeds een wijk in Groningen) dat in de Middeleeuwen op deze plek stond. Het klooster en galgenveld lagen bij het kasteel. Ook lees ik dat er hier nog twee gedichten zijn die verwijzen naar het kasteel. Nog maar een keer terug!

Gedicht van Lammert Tiesinga

Via Selwerd en het Noorderplantsoen loop ik de stad in. Ik heb 7 jaar in Groningen gewoond en ik bevind me op bekend terrein. Via het Hoge der A, de Vismarkt, de Folkingestraat en het Groninger Museum kom ik weer bij het station uit. Het was een mooie etappe op deze winterdag. Volgende keer de laatste Groningse etappe van Pieterburen naar Winsum en dan vanaf Schoonloo verder Drenthe in.

Het bekende Hoge der A

Benieuwd naar de andere gelopen etappes van het Pieterpad? Hier vind je de etappes tot nu toe.

2019 | Terugblik op mijn wandeljaar

Uitzicht op de Lek tijdens het Klompenpad Lint- en Liniepad

2019 was een goed wandeljaar. Heel afwisselend ook. In tegenstelling tot voorgaande jaren. In 2017 ontdekte ik de langeafstandspaden en liep in dat jaar bijna alle etappes van het Jacobspad. Ook in 2018 lag de focus op één pad, het Westerborkpad. In 2019 zijn het vooral veel verschillende paden geworden. Met veel verschillende mensen en ook alleen.

Welke soorten routes liep ik in 2019?

LangeAfstandsWandeling (LAW)

In de categorie LAW’s liep ik de laatste twee etappes van het Westerborkpad en eindigde heel toepasselijk op 4 mei op het eindpunt in Kamp Westerbork. Ook begon ik dit jaar aan het Marskramerpad. Nadat een vriendin in 2018 in vijf weken het Pieterpad liep, had het wandelvirus haar te pakken en spraken we af om met zijn tweeën van Bad Bentheim naar Scheveningen te lopen. We zijn dit jaar in de buurt van Deventer geëindigd. In 2020 gaan we weer verder.

Met deze Pieterpad-vriendin liep ik in 2018 twee etappes mee van dit pad der paden. Dat smaakte naar meer en dit jaar besloot ik om de komende jaren het Pieterpad helemaal te lopen. In 2019 maakte ik daar een beginnetje mee op de grens van Groningen en Drenthe, samen met een enthousiaste collega.

Streekpad

Noardlike Fryske Wâlden Streekpad: Bûtenfjild boven Feanwâldsterwâl

Met het relatief nieuwe Noardlike Fryske Wâlden Streekpad in een onbekende streek van Friesland, begon ik in februari dit jaar. Helaas ben ik dit jaar niet verder gekomen dan drie etappes. Ik hoop in 2020 wat meer kilometers te maken. De Noardlike Fryske Wâlden zijn namelijk verrassend mooi.

Wandelnetwerkpad

Christoffelpad: Natuurgebied de Olde Maten

Overijssel kent verschillende wandelnetwerken. Binnen deze netwerken zijn meerdere meerdaagse wandelrondjes gemarkeerd. In 2018 begon ik met het Salland Pad dat – niet geheel verrassend – een rondje Salland doet. In 2019 liep ik minder etappes van dit pad dan ik wilde. Het openbaar vervoer in deze contreien bestaat voornamelijk uit buurtbussen die alleen door de week rijden. Mijn vrije tijd zit voornamelijk in het weekend. Dus dat schoot niet echt op.

Een nieuw gemarkeerd rondje binnen zo’n Overijssels wandelnetwerk is het Christoffelpad. In twee afzonderlijke dagen liep ik in 2019 dit rondje van ruim 45 km door Zwartewaterland en nationaal park Weerribben-Wieden. Een mooie, relatief onbekende route in de kop van Overijssel, ook ideaal voor een wandelweekend. Met een groot voordeel: het OV rijdt ook in het weekend.

Overige wandelingen

Trage Tocht Zoutelande

Naast de langere wandelroutes liep ik verschillende eendaagse wandeltochten zoals Groene Wissels en Trage Tochten (ook vaak zonder blogpost). Hier zaten ook enkele zogenaamde Stadswissels bij, zoals deze in Middelburg. Dit zijn wat langere stadswandelingen die je op interessante plekken in en om het centrum brengen. Ook liep ik eindelijk de N70 in het Rijk van Nijmegen, een van de mooiste routes van dit jaar en liep ik op de eerste dag van 2019 een Teutoschleife in het Teutoburgerwald. In de laatste maand van het jaar liep ik mijn eerste Klompenpad en ontdekte een deel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie.

De feiten op een rijtje

In welke landen en provincies?

• Duitsland: Teutoburgerwald en Bad Bentheim
• Drenthe
• Friesland
• Gelderland
• Groningen
• Overijssel
• Utrecht
• Zeeland

Welke paden begonnen in 2019?

• Christoffelpad
• Noardlike Fryske Wâlden Streekpad
• Marskramerpad

Welke paden afgerond in 2019?

• Westerborkpad
• Christoffelpad

Wat waren echte aanraders?

Pieterpad tussen Groningen en Zuidlaren

• Op de N70 bij Nijmegen waan je je in het buitenland, maar de vele heuvels daar zijn toch echt Nederlands.
• Bij de Trage Tocht Zoutelande volg je de Zeeuwse kustlijn en heb je prachtige uitzichten over de zee.
• Bij de Marskramerpad-etappe Bad Bentheim – Oldenzaal loop je van Duitsland naar Nederland door zeer afwisselend landschap.
• Het Pieterpad tussen Groningen en Zuidlaren was verrassend mooi, zeker in de herfst. Je ziet echt dat je een andere provincie in loopt.

Wat viel tegen?

Een heuse berg op het Westerborkpad van Hoogeveen naar Beilen

Eigenlijk vrij weinig. Elke route had weer haar eigen charme. De Westerbork-etappe Hoogeveen – Beilen liep door veel natuurschoon maar ook over lange rechte wegen langs het spoor. Bij deze LAW gaat het in de eerste plaats om de geschiedenis. En dat is ook de reden waarom ik dit pad heb gelopen.

Kortom

Ik kan terugkijken op een goed wandeljaar. Die afwisseling in wandelingen bevalt me prima en daar ga ik zeker mee door in het nieuwe jaar. Op naar een verrassend en wandelrijk 2020!

Hoe was jouw wandeljaar?

Elke Maand Een … 2019 | Terugblik

2019 was een lustrumjaar voor de Elke Maand Een-uitdaging. Vijf jaar geleden begon ik met de uitdaging om elke maand over een museum te schrijven. De jaren daarop schreef ik over een foto met een verhaal, een route en een straatgedicht. In dit lustrumjaar besloot ik gedurende 2019 over alle vier de uitdagingen te schrijven.

Hoe is het me bevallen? Erg goed. Dit was geen lastig opgave. In enkele maanden schreef ik zelfs over meerdere zaken. Vooral die afwisseling maakte het leuk. Niet elke maand een museum, maar ook eens een route, een straatgedicht of een bijzondere foto waarbij het verhaal zich makkelijk laat schrijven.

Straatgedicht

Nog steeds kijk ik op de plekken waar ik kom om me heen, in de hoop een straatgedicht te spotten. Vaak lukt dat ook. Zo ontdekte ik dit jaar in de Passage in Den Haag, op station Utrecht Centraal, in Tilburg en in de veerterminal van Harlingen mooie exemplaren waar ik over schreef. Ik zag er echter veel meer, zoals deze in Naarden-Vesting.

Jana Beranová in Naarden-Vesting

Genoeg materiaal dus om volgend jaar mee verder te gaan.

Route

Kanoën in de Mastenbroekerpolder

Naast wandelroutes in Zeeland, het Rijk van Nijmegen en het Eiland van Schalkwijk schreef ik dit jaar ook een artikel over een kanoroute. Een activiteit die ik graag, maar veel te weinig doe. Ik ben wel benieuwd of dit de kanoërs onder de lezers aangezet heeft tot kanoën.

Foto

De lezer in de Hortus Botanicus Leiden

Als ik iets aparts, bijzonders of gewoonweg moois zie, maak ik er een foto van. Soms leidt dit tot een verhaal. Zo kon ik dit jaar de lezer in de Hortus in Leiden niet ongemerkt voorbij laten gaan en werd het ook hoog tijd om de stiltecoupé in een artikel te verwerken. Daarnaast inspireerden een zak glutenvrij hondenvoer en een roze post-it me tot verhalen. Door foto’s als uitgangspunt te nemen krijg je verrassende posten.

Museum

Detail uit Collage#6 van Ruud van Empel in Museum Belvédère Oranjewoud

Ik kom niet elke maand meer in een museum, maar toch wel met enige regelmaat. En altijd valt er weer iets op. Een kunstwerk, een persoon, een sfeer. Genoeg stof tot schrijven. De beschreven musea van dit jaar lagen verspreid over het (buiten)land, namelijk in Rheine in Duitsland, Oranjewoud en Tilburg.

Dus

Een behaalde uitdaging dus in 2019. Een overzicht van alle blogposten vind je hier. De afwisseling tussen de verschillende onderwerpen is me zo goed bevallen dat ik hier in 2020 mee doorga. Elke maand een Museum, Foto, Route of Straatgedicht in 2020!

Elke Maand Een … | ‘Feiten’

Elke Maand Een: Foto
Waar: Conferentiecentrum

“Wie wil er beginnen?” Ik kijk de kring rond die gevormd wordt door 17 collega’s. Sommige houden hun ogen strak gericht op hun post-it en trekken een rimpel in hun voorhoofd. Anderen proberen juist mijn blik te vangen. Ook Frank. “Ik begin wel”, zegt hij met zijn zware stem met schorre ondertoon. Hij leunt achterover op het houten stoeltje. De rugleuning kraakt vervaarlijk onder het plotselinge gewicht. Zijn enkel rust op zijn bovenbeen. Het roze post-itje in zijn hand plakt hij op zijn knie.

Vanaf de post-it leest hij de door hemzelf geschreven tekst op: “1: Ik heb in Medisch Centrum West gespeeld; 2: Ik heb op mijn motor Afrika van noord naar zuid doorkruist’; 3: Ik ben aangehouden door de Thaise politie toen ik voor mijn hotel in mijn huurauto stapte.”

Zijn 16 collega’s kijken elkaar aan, gefronste voorhoofden, schouders worden opgetrokken. Ze hebben geen idee. “Jullie moeten nu een nummer kiezen” spoor ik ze aan. “Is het 1, 2 of 3?” Een paar kaartjes gaan omhoog en dan nog een paar, totdat iedereen een hand met kaartje in de lucht heeft gestoken. Ik zie een bonte mengelmoes van enen, tweeën en drieën. Men weet het echt niet.

Frank ziet het ook. Hij leunt nog wat verder achterover. Door zijn brede grijns verveelvoudigen de rimpeltjes naast zijn ogen, zijn witte tanden zijn nu volledig zichtbaar. Met zijn rechterhand wrijft hij over de grijze baardstoppels op zijn kin. Wat hem betreft kan dit moment niet lang genoeg duren. Ze achten hem dus tot alle drie die dingen in staat. Dat had hij niet verwacht toen hij vanmorgen in de auto hiernaartoe nog even snel deze drie ‘feiten’ produceerde.

“Nou, Frank”, zeg ik, “je collega’s tasten volledig in het duister. Hou ons niet langer in spanning. Wat is de leugen?” Frank grijnst nog steeds, laat een stilte van een paar seconden vallen en zegt dan: “Het valt me van jullie tegen dat jullie denken dat ik aangehouden ben door de Thaise politie. Zo’n brave man als ik.”

“Dus je hebt in Medisch Centrum West gespeeld?” klinkt het verbaasd. “Je was toch niet dokter Jan?” “Nee joh”, zegt een collega die aan de andere kant van de kring zit, “hij lijkt er niet op.” “Echt niet? Ik vind hem er wel wat van hebben”. Frank hoort het allemaal aan en geniet zichtbaar.

Ik laat ze nog even doorpraten. Elkaar beter leren kennen was het doel van deze opdracht. Dat loopt gesmeerd.

2019 is een lustrumjaar voor Elke Maand Een… Afgelopen jaren schreef ik elke maand over respectievelijk een museum (2015), een route (2016), een foto (2017) en een straatgedicht (2018). Dit jaar laat ik alle eerdere categorieën aan bod komen. Een overzicht van de artikelen vind je hier.