Dwalen door Drentse historie

Te voet/te fiets: Te voet
Route: Groene Wissel Frederiksoord: Landgoed Frederiksoord-Wilhelminaoord
Afstand: 16 km
Startpunt: Centrum Frederiksoord
Eindpunt: Centrum Frederiksoord

Frederiksoord
Even buiten Frederiksoord worden we verwelkomd in de kolonie

Het lijkt wel alsof we in een groot openluchtmuseum uit zijn gestapt. Monumentale panden staan naast elkaar aan een lange laan. Veel huizen hebben een bord in de tuin staan: ‘koloniekerk’, ‘schoolmeesterswoning’, ‘mandenmakerij’ met daaronder een toelichting op de vroegere functie van het gebouw. Af en toe staat er een ander bord naast. Zo staat in de tuin van de koloniewinkel ook een bord met ‘Uitvaartverzorging Kiers’, met een website voor meer informatie.

We bevinden ons in Frederiksoord, een van de voormalige veenkoloniën in het noorden van Drenthe. Het is het beginpunt van onze Groene Wissel wandeling  door Frederiksoord, Vledder en Wilhelminaoord, een middag dwalen door een voor mij onbekende episode in de Nederlandse geschiedenis.

Onderweg naar Steenwijk is het weer niet heel uitnodigend. Acht graden, geeft de thermometer aan. Af en toe vallen er wat drupjes op de voorruit. Grijze wolken snellen voorbij. Wat een contrast met het warme mooie weer van afgelopen tijd. Maar de afspraak staat en we laten ons niet weerhouden door de buien die volgens buienradar de komende uren precies over Frederiksoord heen drijven. Op de afgesproken plek blijkt onze wandelgenoot er al te zijn. Met rugzakregenhoes en waterdichte wandeljas is ze goed voorbereid. Als wij ons ook in onze bergschoenen hebben gehesen lopen we met gedetailleerde routebeschrijving in de hand richting Hotel Frederiksoord. Tussen twee knus naast elkaar staande witte ambtenarenhuisjes slaan we linksaf, richting het buitengebied.

Tussen twee ambtenarenhuisjes door lopen we richting buitengebied
Tussen twee ambtenarenhuisjes door lopen we richting buitengebied

Die morgen had ik nog even gekeken naar de routebeschrijving. In de inleiding stond een link naar de geschiedenis van Frederiksoord. Niet zoals Veenhuizen een strafkolonie, maar een kans om opnieuw te beginnen voor de ‘armoedige gezinnen’ uit veelal de grote steden. De Maatschappij van Weldadigheid wees hen een stuk grond toe en ze konden aan de slag als boer in het Drenthe van de 19e eeuw. Frederiksoord was niet de enige nederzetting. Ook Boschoord, Willemsoord  en het nabijgelegen Wilhelminaoord verrezen.

Zoals dat gaat in maatschappijen zijn er ook mensen die er niet in passen. Zij worden weggestuurd en bouwen in de buurt plaggenhutten. Zo ontstaan de zogenaamde ‘desperado-kolonies’, zoals Vledderveen en Nijensleek. Onderweg naar het startpunt rijden we door dit laatste dorp heen. Desperado-kolonie had bij mij beelden opgeroepen van een wetteloos wild west stadje. Het contrast met het ingeslapen lintdorp op een zondagochtend in oktober begin 21ste eeuw kan niet groter zijn.

Onderweg komen we sowieso weinig mensen tegen. Na Frederiksoord lopen we via klinkerwegen in de richting van de Wapserveense Aa en nemen daar het zandpad en volgen de vaart. Op wat koeien en zwanen na is het erg rustig. We kijken uit op het land dat er verlaten bij ligt. Was het hier een drukte van belang, twee eeuwen geleden? Het is moeilijk voor te stellen.

Wapserveense Aa

Als we een bruggetje oversteken komen we op een pad terecht waar niet veel mensen ons voor zijn gegaan. Het natte gras staat hoog en onze schoenen en broeken raken langzaam maar zeker doorweekt. We volgen inmiddels de Vledder Aa en lopen daar waar we zonder de routebeschrijving nooit terecht zouden zijn gekomen. Het pad komt uit in een weiland en na een paar kilometer zien we het verharde fietspad dat we verder moeten volgen. Als doorgewinterde wandelaars trotseren we het schrikdraad dat ons nog scheidt van de weg en staan we op droge grond. Op naar Vledder.

Via een park komen we in het enigszins verlaten centrum van het toeristische plaatsje terecht. Op een bankje bij de kerk eten we ons brood en laten we onze broeken drogen. Het is inmiddels droog en met een beetje goede wil is er een zonnetje te zien. Na de laatste boterham en een blik op de kerktoren is het tijd om door te gaan.

Voor het open landschap komen nu bossen in de plaats. Door houtwallen, bosranden en heidevelden komen we door mooie natuur heen. De typisch Drentse schapen die we tijdens onze Drentse wandeling in februari niet zagen, zijn hier volop aanwezig. Langs het Blauwe gat, een bosvennetje waar we voor het eerst andere wandelaars zien, gaat de route richting Wilhelminaoord.

Vledder

Ook hier weer huizen met toelichtingsbordjes. Hoe zou dat zijn voor de bewoners? Niet alleen woon je op een plek vol geschiedenis, maar je maakt ook deel uit van een onofficieel openluchtmuseum. In de zomer staan er hordes toeristen voor je huis, lezen het bordje, maken een foto. Zouden ze instructies krijgen hoe om te gaan met de toeristen? Zijn er speciale regels om de huizen in de oorspronkelijke staat te houden? Het lijkt idyllisch, maar of ik in zo’n huis zou willen wonen, ik weet het niet … Hoewel de Bed & Breakfast in de voormalige pastorie naast de koloniekerk in Wilhelminaoord natuurlijk wel weer een erg leuke bestemming is voor zo’n geschiedkundig monument.

Na Wilhelminaoord is het niet ver meer naar ons startpunt. In Frederiksoord, hebben we onszelf beloofd, drinken we de traditionele Elke Maand Een Route-cappuccino. Door bossen en over zandwegen leggen we de laatste kilometers af. 16 kilometer geeft de GPS aan als we de Majoor van Swietenlaan in Frederiksoord bereiken. Voor het voormalige postkantoor staat een bord buiten waarop de woorden koffie en gebak staan. Het oude gebouw kijkt ons uitnodigend aan en we maken van dit droge moment gebruik om – wellicht voor de laatste keer dit jaar – plaats te nemen op het terras.

In het voormalige postkantoor wordt nu heerlijke cappuccino geschonken
In het voormalige postkantoor wordt nu heerlijke cappuccino geschonken

Als de cappuccino op de tafel staat, vallen er fijne druppeltjes uit de grijze lucht. We laten ons niet weerhouden van dit laatste terrasje van het jaar en blijven zitten. De oktober-uitdaging is volbracht met een zeer afwisselende wandeling door een mooi gebied vol historie. Hier komen we nog een keer terug. Al is het alleen maar om Museum de Koloniehof te bezoeken, het museum over deze streken. Het museumseizoen breekt immers weer aan, concluderen we als we weer in onze warme en droge auto zitten.

Deze wandeling telt mee voor de uitdaging Elke Maand Een Route 2016

Advertenties

11 gedachtes over “Dwalen door Drentse historie

  1. Ik zei het misschien al, maar ik ben dol op Drenthe, sinds mijn vakantie daar twee jaar geleden. Over de historie in verband met de kolonie raad ik je ten zeerste het boek Het Pauperparadijs aan! Het leest erg vlot en het gaat ook over dat stukje onbekende geschiedenis, gelinkt aan de familiegeschiedenis van de schrijfster zelf!

  2. jannietr

    Deze twee boeken gaan vooral over Veenhuizen. Over de Koloniedorpen raad ik je boeken van Wil Schackmann aan, De proefkolonie om mee te beginnen. En als je op museumtoer gaat, dan is naast de Koloniehof ook het Mira mar museum in Vledder aan te raden. Geen verband met de Maatschappij, maar wel interessant. Tijd over? Dan misschien nog het Vlechtmuseum in Noordwolde, ook vlakbij. Veel plezier!

    1. Dank voor de tips. Wil Schackmann zie ik inderdaad op je blog staan. Interessant stuk! De proefkolonie gaat op de NTL-lijst. Het Mira mar museum ken ik niet. Ik denk dat er nog wel een middagje Drenthe aankomt dit najaar…

  3. Leuk blog Suzanne! Jammer dat jij van de desperadokolonie niets meer terug kon vinden is. Het is de bedoeling om plaggenhutten in het buitengebied (dus nog een stukje verder dan wat jij als de lintbebouwing beschrijft) te bouwen, zodat bezoekers zoals jij meer te zien krijgen over de geschiedenis. Als aanvulling op de literatuur over het gebied kan ik je ook zeer aanbevelen het recent verschenen boek ‘Vrij in de Kolonie’. Daarin vertrekt ‘Dirk’ vanuit Kolonie III naar het Nijensleeker Veld om zich daar vrij te vestigen door het maken van ‘rook en vuur’.

    1. Dank Renée! Dat zou inderdaad een leuke aanvulling zijn. ‘Desperado-kolonie’ spreekt tot de verbeelding, lijkt me zeker iets waar bezoekers op af komen. ‘Vrij in de Kolonie’ zag ik inderdaad ook in de blogpost van JannieTr (een van de commentaren hierboven) staan. Leuk dat er zoveel geschreven wordt over deze bijzondere geschiedenis.

  4. Hoi Suzanne,

    Wat een mooi en gezellig wandelverhaal! Ik zal m aanraden aan onze gasten.
    De routes van het Friese Woudenpad zijn ook prachtig in onze omgeving. Echte aanraders!
    Mocht je weer s in de buurt zijn kom je dan logeren in onze B&B in de pastorie? http://www.hierboven.nl

    We kijken er naar uit je te ontvangen.

    Vriendelijke groet,
    Jose Bekkema

  5. Pingback: 2016: het jaar van ‘Elke Maand Een Route’ – Door Suzanne

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s