Meeslenteren met de auteur

Valse papierenOver Valse papieren van Valeria Luiselli (2010)

Kort geleden zag ik op tv het programma 3 op reis, waarin Geraldine Kemper Kaapverdië bezoekt. Ze bevindt zich op het moment dat ik de tv aanzette op een strand samen met een Kaapverdiaan en een gitaar. Zij vraagt hem of hij het nummer Saudade ook kent. Hij lacht even: “I would say that everybody in the country knows that one”. Volgens hem betekent het woord ‘het missen van iemand’ en in het bijzonder de familie die niet op Kaapverdië is.

Ik kende het woord niet en stond er verder niet bij stil. Tot een paar dagen geleden. Via Twitter kwam ik een website tegen met woorden die niet te vertalen zijn met één Engels woord. In de reacties eronder noemt iemand het Portugese woord ‘saudade’, dat volgens hem heel goed in dit rijtje past. Er volgt een discussie over de betekenis.

En nu, vanmiddag in de tuin met het boek Valse papieren van de Mexicaanse auteur Valeria Luiselli kom ik het woord weer tegen. Er is zelfs een heel hoofdstuk aan gewijd. Drie keer ‘saudade’ in één week! Maar wat betekent het precies? Het beschrijft de mengeling van gevoelens van verlies, gemis, afstand en liefde. Maar is erg lastig te vertalen. Volgens Wikipedia staat het in de top 10 van moeilijkst vertaalbare woorden, net onder ‘gezellig’. Luiselli weet het in haar boek met narratieve essays heel goed te verbeelden: “Saudade is de aanwezigheid van het afwezige”, als voorbeeld noemt ze fantoompijn.

Zoals ze dit woord beschrijft, worden er verschillende onderwerpen aangesneden in Valse papieren. “De grondtoon van haar schrijven is die van de flaneur en de filosoof” zegt Cees Nooteboom in het voorwoord. Aan de hand van Venetiaanse hotelkamers, vroegere rivieren in en rond Mexico-Stad, straten en pleinen en andere plekken waar de schrijfster geweest is, slenter je “als lezer met Luiselli mee […] over de stadskaart die tussen de alinea’s en hoofdstukken door loopt”. Je loopt mee met haar gedachten.

Zo heeft Luiselli een uitgesproken mening over fietsen. Het hoofdstuk genaamd De snelheid à velo lijkt welhaast een ode aan het fietsen en de zogenaamde ‘fietsganger’, iets dat mij als fietser erg aanspreekt. Wat wil je ook met een zin als:

“Wie in het fietsen een bezigheid heeft gevonden waarbij hij niet geïnteresseerd is in een eindresultaat, weet dat hij een zeldzame vrijheid in handen heeft die alleen te vergelijken is met die van de verbeeldingskracht.”

Een vermelding van een ander citaat over dit onderwerp op Twitter stond garant voor een paar reacties van een aantal bekende maar ook onbekende twitteraars.

Tweet Valse papieren

Het is een boek om in stukken te lezen, even weg te leggen, erbij stil te staan en na te denken over het gelezene. Over de mooie en verrassende beelden die het oproept. Om, na eventueel een citaat op Twitter gezet te hebben, weer snel verder te lezen. Cees Nooteboom weet het in het voorwoord goed te verwoorden:

“Je moet goed kunnen kijken om te weten waar je niet bent, want pas dan weet je waar je wel bent.”

Advertenties

10 gedachtes over “Meeslenteren met de auteur

  1. Op hetzelfde moment – na het journaal; jij ook? – kwam ook ik bij 3 op reis terecht. Ook mijn aandacht werd getrokken door het woord “saudade”. Ik vind het mooi om het hier tegen te komen en zelfs meer uitleg van je te krijgen: aanwezigheid van het afwezige.

  2. Pingback: 2015: het jaar in boeken | Door Suzanne

  3. Pingback: Indrapoera in Den Haag – Door Suzanne

  4. Pingback: Seringenwijn – Door Suzanne

  5. Pingback: Zwienden en sporken – Door Suzanne

  6. Pingback: Eilandboeken – Door Suzanne

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s