Eilandenatlas

Judith Schalansky - De atlas van afgelegen eilandenOver De atlas van afgelegen eilanden van Judith Schalansky (2009)

Een kennis vertelde mij over zijn reis naar Antarctica en de terugreis die misschien nog wel spectaculairder was. Ze voeren terug naar het noorden over de Atlantische oceaan. Dat onmetelijke stuk water waar je dagen niks anders ziet dan golven en zee. Als een van de weinige bezoekers meerden zij aan bij Tristan da Cunha. Een eiland midden in de oceaan, enkel te bereiken per schip. Het spreekt tot de verbeelding.

En dat is ook wat Judith Schalansky zo aanspreekt. In deze atlas heeft ze eilanden bij elkaar gebracht die tot de verbeelding spreken, of die tot de verbeelding zouden spreken, als we ze zouden kennen. De auteur is niet op alle eilanden geweest. Sterker nog, de ondertitel luidt zelfs: Vijftig eilanden waar ik nooit ben geweest en ook nooit zal komen.

Schalansky’s interesse in eilanden komt voort uit haar fascinatie voor atlassen. Ze beschrijft hoe ze vroeger met haar vinger over de landkaarten reisde, hoe ze verre werelden veroverde in de woonkamer van haar ouders. Eilanden zijn volgens haar “niets anders dan kleine continenten en de continenten op hun beurt niets anders dan heel grote eilanden”. Eilanden zijn kleine werelden op zich, waar van alles kan gebeuren, zeker op de afgelegen soorten.

Want afgelegen eilanden zitten er zeker tussen, in deze eilandenatlas. Zoals in een doorsnee atlas wordt bij elk eiland een kaart getoond van het stukje land in een blauw vlak. Per eiland wordt aangegeven wat de afstand is tot de dichtstbijzijnde eilanden of landen. Ook de oppervlakte, de coördinaten, het jaar van ontdekking (of waarneming) en – indien van toepassing – het aantal inwoners wordt vermeld. Minder doorsnee is dat er bij elk eiland een beschrijving gegeven wordt. Een brokje informatie specifiek over dat eiland. Informatie, aan de auteur verteld door mensen die er geweest zijn of de verhalen via via gehoord hebben.

Tristan da Cunha

Er komen eilanden voorbij met bijzondere namen zoals Eenzaamheid, Zuid-Thule, Danger Islands en Eilanden van de teleurstelling. Feitelijke beschrijvingen van het leven op een weerstation en in een gevangenenkolonie passeren de revue, maar ook van historische gebeurtenissen en van ontberingen. Daarnaast zijn er de curieuze verhalen over een onverklaarbaar hoge kindersterfte, een onvindbaar eiland, de terreur van de gekke gele mier. Maar soms ook mythologische legenden en welhaast poëtische teksten, bijkans liederen uit ver vervlogen tijden worden beschreven. Je waant je daar waar je nooit zult komen. Decors voor sprookjes, avonturenfilms, historische romans.

In haar inleiding pleit Schalansky er voor om de cartografie tot de poëtische genres te laten rekenen en de atlas tot de schone letteren. De oorspronkelijke benaming van de atlas is tenslotte Theatrum orbis terrarum, dat ‘theater van de wereld’ betekent. Met deze ‘atlas plus’ heeft de auteur haar betoog kracht bij gezet. Ik ben om!

Advertenties

9 gedachtes over “Eilandenatlas

  1. Pingback: De pocketatlas van afgelegen eilanden – Judith Schalansky | Lalagè leest

  2. Pingback: 2015: het jaar in boeken | Door Suzanne

  3. Pingback: Eilandboeken – Door Suzanne

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s