Een roman over een roman

De barmhartigenOver De barmhartigen van Koen van Wichelen (2014)

“Wat vind je van het boek?” vroeg een collega. Een paar weken eerder had ik haar verteld over de blogtour van WPG Uitgevers/Manteau waarbij ik ook gevraagd was om een blogpost te schrijven over de nieuwe roman van Koen van Wichelen. Ik probeerde het kort voor haar samen te vatten: “Het is een roman over een roman. De roman over de roman heeft de titel die de roman in de roman had kunnen hebben, maar niet heeft.” Ik had haar nog veel meer kunnen vertellen over het schrijfproces dat beschreven wordt, de vele uitspraken over literatuur, over schrijven, over de opmerkelijke verschillen tussen de eerste en de tweede roman, die de lezer er integraal bij geleverd krijgt. Maar de frons in haar voorhoofd was overduidelijk.

De barmhartigen is een roman op veel niveaus. Uitleg erover klinkt al snel ingewikkeld, hoewel het mij tijdens het lezen van het boek heel helder voor ogen stond. De bijna in de goot belande (tekst)schrijver David Sores schrijft, eigenlijk uit puur toeval, een boek. Dat boek wordt, eigenlijk ook weer door een samenloop van omstandigheden, een enorme bestseller. Het schrijfproces wordt uit de doeken gedaan, vele wetenswaardigheden, uitspraken over schrijven, zinnen die zo als citaat op een poster, maar af en toe ook op een tegeltje kunnen, passeren de revue. Zo is Sores heel duidelijk over de rol van de schrijver:

“Schrijven is allesbehalve een democratie. De schrijver moet de touwtjes strak in handen houden. Ik en ik alleen bepaal wat er gebeurt en wat mijn personages zeggen, denken en doen. Mijn wil is wet. De literatuur als papieren dictatuur”

Maar voegt Sores er ook aan toe:

“Zorg er wel voor dat je verhaal de lezers naar de keel grijpt. Het moet hen raken tot in hun kleinste teen, tot in het diepst van hun ziel. Dan zit je gebeiteld. En er mag wel eens gelachen worden.”

En zeker dat laatste is goed gelukt. Met de nodige humor worden anekdotes beschreven en de metaforen zijn origineel en passend in het verhaal: zo dobbert Sores “een beetje doelloos door het leven als een eenzaam stukje broodkorst in een kom soep”. Ook de personages die het boek bevolken zijn bij tijd en wijle welhaast hilarische typetjes: de olijke neven die geweld niet schuwen, de tirannieke, godsdienstwaanzinnige moeder en de manisch-depressieve vriend met camper.

Mij bekroop tijdens het lezen regelmatig de vraag: beschrijft Van Wichelen hier nu de totstandkoming van de roman in de roman of toch zijn eigen roman? Hoewel vrij in het begin van het boek de uitspraak “Literatuur gaat niet om de feitelijke waarheid, maar om waarachtigheid” die vraag duidelijk beantwoordt, bleef ik schakelen tussen de verschillende niveaus.

En toen ik las over de manieren om een boek aan de man te brengen, was daar toch weer de reality check. Want was ik ook niet benaderd door een uitgever om het boek publiciteit te geven, samen met meerdere andere bloggers? Speel ik, ondanks de duidelijke ontkenning in het boek, ook een rol in het Droste effect dat uit dit boek naar voren komt? Beschrijft van Wichelen zijn uitgever die vervolgens doet wat hij als uitgever moet doen?

Alleen al de suggestie maakte het boek voor mij de moeite waard. Het ontstaansproces van niks tot bestseller en de vele schrijf-gerelateerde uitspraken blijven hangen. En nu wilde ook nog het toeval dat ik dit boek las kort voordat ik naar een groot schrijfevent zou gaan. Het is een goede voorbereiding gebleken. Slim gepland door de uitgever … althans dat zou je bijna denken.

Benieuwd wat andere bloggers in deze blogtour van de roman vonden? Hieronder vind je de verschillende links:

5 januari: Leesclub van lettervreters De Perfecte Buren
7 januari: PETEPEL
9 januari: Het kraaien van De Haan
12 januari: Verbeelding
14 januari: Bibman
19 januari: De wereld van Hendrik-Jan
21 januari: Mrs Jo about books and other interest
23 januari: Connie’s boekenblog

Dit boek telt mee voor de uitdaging Ik lees Nederlands! 2015

Advertenties

8 gedachtes over “Een roman over een roman

  1. Pingback: Bladzijde 268 en verder… | PETEPEL

  2. Pingback: Blogtour – De barmhartigen | PETEPEL

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s