Het weidse platteland

wpid-20141010_123331.jpgOver Het land van Aukelien Weverling (2013)

De eerste trein, het was vroeg en donker. Het verse boek brandde in mijn tas. Een heel uur de tijd. De twee andere reizigers in de coupé bleken elkaar te kennen en bespraken enthousiast hun weekend, op het bankje achter me. Zul je altijd hebben. Gelukkig is daar nog de Ipod. Rustige klanken begeleidde mij op mijn tocht door een fictief stukje Nederland.

Ik maakte kennis met een boek over het weidse platteland waar nooit wat verandert. De gemeenschap, het geloof en het dagelijkse boerenleven staan centraal. Elke dag gaat over in de andere, seizoenen wisselen elkaar af, totdat er weer een nieuw jaar is aangebroken. Hier gebeurt niks is de ondertitel van het boek. De eerste alinea vat dit goed samen:

“Het eindeloos turen naar de einder in het groene grasland van een veenpolder waar geen eind aan leek te komen, zo plat, zo gelijkmatig, elke fantasie in turf gedroogd en opgebrand, en er was alleen maar die einder waar je naar kon turen en alles, alles om je heen rook naar koeienstront en vergane glorie.”

Meteen daarna krijgt de lezer tussen neus en lippen door echter ook de hint dat zo’n hechte gemeenschap ook zaken herbergt die minder saai en eentonig zijn:

“Nationaliteit, patriottisme, bekrompen wrok. Dit dorp had nooit andere buitenlanders gezien dan een handvol joden die al snel weer opgegeven waren voor een scheut diesel toen die zo schaars werd.”

In een afstandelijke je-vorm wordt het verhaal verteld, vanuit het perspectief van Betje Overveen, een meisje van een jaar of 12, boerendochter. De je-vorm is onderdeel van een verrassende stijl. Onderwerpen ontbreken vaak in zinnen, werkwoorden worden weggelaten en met woorden als ‘dus’ en ‘want’ passen gebeurtenissen en gevolgen vaak makkelijk in één zin:

“Kwam ook een keer thuis met kaugom in haar haren, waardoor haar Moe er de schaar doorheen halen moest, daarna kort haar dus een jongetje, dus alleen in een hoek van het schoolplein.”

Deze stijl maakte samen met de vaart die in het verhaal zit, dat ik het boek diezelfde dag nog uitgelezen heb, op de terugreis in de trein. In de weilanden die we passeerden zag ik Wakkum voor me. Ergens liep daar Betje, onrustig en verveeld. Niet tevreden met het leven dat ze leidde.

En dan gebeurt er iets in het dorp. Dorpsstraat 5 krijgt nieuwe bewoners. En hoewel niet-oorspronkelijke dorpsbewoners altijd argwaan opwekken, staat dit nieuwe gezin wel erg ver van de leefwereld van de Wakkumer bevolking af. Zij komen uit het buitenland. De afstand wordt door de auteur mooi beschreven door o.a. de gezinsleden te beschrijven in termen van “wat de moeder was, liep in doeken gewikkeld over het erf”.

Met de komst van dit gezin wordt iets in werking gezet dat uitmondt in een onverwacht einde. Geschokt las ik waar de jongere leden van die gemeenschap toe in staat zijn. Ik moest terugdenken aan een filmhuiszaaltje, een jaar of vijf geleden, waar in de Duitstalige zwart-wit film Die weiße Band een plattelandsdorpje vlak voor de eerste wereldoorlog opgeschrikt wordt door onverwachte gebeurtenissen waar de jongere leden van de gemeenschap een dubieuze rol in spelen. De generatie die volwassenheid bereikt als de tweede wereldoorlog begint. Ook hier wordt het verhaal heel afstandelijk verteld en speelt het geloof een grote rol.

Met deze film in mijn achterhoofd bekroop me bij het einde van het boek een wrang gevoel. Een eeuw maakt weinig verschil in een plattelandsgemeenschap. Alles blijft hetzelfde, het leven, maar ook de opvattingen en de angst voor het onbekende.

Dit boek telt mee voor de uitdaging Ik lees Nederlands! 2014

Advertenties

Een gedachte over “Het weidse platteland

  1. Pingback: 2014: het jaar in boeken | Door Suzanne

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s