Vele mensen, even zovele werkelijkheden

wpid-20140810_175000.jpgEen vriendin ruimde haar boekenkast op. Of er misschien wat van mijn gading bij zat. Dat laat ik me geen twee keer zeggen. Ik nam onder andere het boek Iemand, niemand en honderdduizend van Luigi Pirandello mee naar huis. Deze stond al een tijdje op mijn ‘te lezen lijst’. Deze klassieker uit 1926 past prima binnen de uitdaging Augustus Klassieke Literatuur Maand van Sandra schrijft en leest. Voor een ieder die nog een klassieker zoekt, is dit een aanrader!

Over Iemand, niemand en honderdduizend van Luigi Pirandello (1926)

28 jaar lang leefde Vitangelo Moscardo nietsvermoedend zijn leven. Hij groeide op, kreeg een baan, trouwde. Niks bijzonders. Tot zijn vrouw op een zekere dag opmerkt dat zijn neus scheef staat. Vitangelo (liefkozend Gengé genoemd door zijn vrouw) had hier geen weet van en moet, na een blik in de spiegel, toegeven dat zijn vrouw gelijk heeft. En niet alleen zijn neus, maar ook zijn wenkbrauwen, oren en benen blijken anders dan gedacht. Wie heeft dit nog meer gezien, vraagt hij zich af. Hoe zien andere mensen hem eigenlijk? Hij komt tot de conclusie dat de Gengé zoals hij zichzelf ziet en de Gengé zoals andere mensen hem zien, twee verschillende mensen zijn. Sterker nog, ieder ander mens ziet een andere Gengé.

“Ik construeer mezelf voortdurend en ik construeer u, en u doet hetzelfde. En de constructie blijft overeind totdat het materiaal van onze gevoelens afbrokkelt en het cement van onze wil uiteenvalt.”

Deze conclusie is het begin van een vlot geschreven filosofische roman over het individu en de andere mensen, over verschillende werkelijkheden en diverse invalshoeken. Iemand is niemand, maar ook -honderdduizend mensen. Luigi Pirandello (1867-1936), een Nobelprijswinnende Italiaanse schrijver, laat zijn hoofdpersoon filosoferen over eenzaamheid, waanzin, vrije wil en vele werkelijkheden.

“Waar ons bedrieglijk vermogen te geloven dat de werkelijkheid van vandaag de enige ware is ons enerzijds overeind houdt, stort het ons anderzijds in een bodemloze leegte, omdat de werkelijkheid van vandaag namelijk gedoemd is morgen een illusie te blijken.”

In de roman stelt Gengé stelt zichzelf tot doel om zich niet langer te gedragen naar het beeld dat andere mensen van hem hebben. Dit heeft uiteraard gevolgen, Gengé ondervindt het aan den lijve. Mensen denken dat hij gek is geworden, dat de waanzin hem te pakken heeft. Maar Gengé zet door en vindt uiteindelijk wat hij zocht.

In dit verhaal doet de hoofdpersoon veelvuldig zijn theorieën uit de doeken. Hij spreekt daarbij direct de lezer aan. Op p. 148 vertelt hij dat hij knipoogde naar zijn spiegelbeeld, de andere Moscarda. Zijn spiegelbeeld knipoogde vrijwel onmiddellijk terug. Hij merkt vervolgens tegen de lezer op: “Ik weet natuurlijk dat u zult gaan zeggen dat de verklaring hiervoor is dat die Moscarda daar in de spiegel ik was; en daarmee bewijst u eens te meer dat u er niets van begrepen hebt”. Op deze manier betrekt de schrijver de lezer bij het boek. Een goede truc om de lezer bij de les te houden op momenten dat de roman een tikje te filosofisch wordt.

Hoewel de roman bijna 90 jaar oud is, leest het zeer vlot. De thema’s spreken aan, zijn zeer herkenbaar. Menig zelfmanagementboek borduurt voort op dezelfde onderwerpen. Op humoristische wijze laat Pirandello zijn hoofdpersoon het experiment uitvoeren. Niettemin is het zwarte, bittere randje het hele boek voelbaar. Is het leven wel zo duidelijk en vastomlijnd als je altijd gedacht had?

Advertenties

2 gedachtes over “Vele mensen, even zovele werkelijkheden

  1. Johan Depestel

    Waarom zou een boek van 90 jaar niet meer leesbaar zijn? Ik lees trouwens veel liever die oude “klassiekers” dan die hedendaagse ge(ver)commercialiseerde boeken die we zouden moeten lezen… Trouwens welke oude boeken werden nog meegenomen en van welke mogen we nog iets lezen?

    1. Ik denk dat er zowel vroeger als nu goede en slechte boeken waren en zijn. Het is heel goed mogelijk dat die ‘ge(ver)commercialiseerde boeken’ die je noemt over 100 jaar al lang in de vergetelheid zijn geraakt. Overigens, een 100 jaar oud boek van bijvoorbeeld Louis Couperus heeft een andere schrijfstijl waar je je als hedendaagse lezer wellicht even op moet instellen. Ikzelf, als Couperus-liefhebber, vind dit juist het pluspunt van deze oudere boeken.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s