Een hallucinerend schilderij

Afbeelding: museumserver.nl
‘Papillons’ door Francis Picabia – Afbeelding: museumserver.nl

Dwalend langs modernistische kunstwerken zit ik weer even in de collegebanken. Voorin de grote zaal zie ik schilderijen over het scherm flitsen. De -ismen wisselen elkaar in hoog tempo af. Van herkenbaar realistisch tot veelkleurig abstract worden er verbanden gelegd tussen verschillende kunstvormen. De beelden grijpen me. De theorie staat in mijn geheugen gegrift.

Nu, vele jaren later, komt het historisch avant-gardisme weer tot leven. De eerste helft van de 20e eeuw gevangen in kleurige composities in dit museum op een druilerige zondagochtend. Via o.a. het magisch realisme van Carel Willink, het expressionisme van Franz Marc, het kubisme van Pablo Picasso en het constructivisme van Bart van der Leck stond ik ineens oog in oog met Papillons.

Afbeelding: cortonamia.com
Gina, dochter van Gino Severini – Afbeelding: cortonamia.com

Dit werk uit 1929 van de hand van de Franse kunstschilder Francis Picabia (1879 – 1953) hing naast een klein schilderijtje (1931) van Gina, de dochter van de Italiaanse schilder Gino Severini. Helemaal in de sfeer van de nieuwe zakelijkheid kijkt de jonge vrouw welhaast emotieloos naar de toeschouwer. Haar groene ogen contrasterend met de blauwe kralen van de ketting om haar hals. Uit niets blijkt dat ze zich bewust is van het schouwspel dat zich naast haar voltrekt.

Als in een droom vermengen zich daar verschillende beelden met elkaar. Vlinders gaan over in gele bloemen, een kolibrie neemt de welving aan van de rug van het paard en de groene bladeren vervagen in de blauwe einder. Ondanks de frisse kleuren lijken de beelden geschetst en slechts een aanzet tot een definitief schilderij. Wat is dit voor wereld?

Een toelichting in de museum-app leert dat dit schilderij een van de ‘transparanten’ is. Picabia maakte in deze reeks werken waar verschillende voorstellingen over elkaar heen zijn gelegd. Hij liet zich hierbij vaak inspireren door oude meesters. Verschillende eeuwen verenigd in één schilderij, verscheidende lagen vervloeien. Een vluchtige blik van een langslopende bezoeker dringt niet door in de diepte die dit doek herbergt.

Bij de ingang van de zaal was de bezoeker hier al op attent gemaakt. Op het bord aan de muur wordt een korte toelichting gegeven op het thema van deze zaal: ‘Naast elkaar en door elkaar’. Over Papillons staat het volgende te lezen:

“Het schetsmatige karakter en de ongewone combinatie van motieven maken Papillons (1929) tot een hallucinerend en tijdloos beeld, waarop geen enkel –isme zijn stempel heeft kunnen drukken. Het doek ziet eruit alsof het gisteren is geschilderd. “

Wil je dit bijzondere schilderij met eigen ogen aanschouwen? De permanente tentoonstelling ‘Van Turner tot Appel, topstukken uit eigen collectie’ is te zien in Museum De Fundatie in Zwolle.
Advertenties

Een gedachte over “Een hallucinerend schilderij

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s